03:59 PM 16/06/2021  |   Lượt xem: 430  | 

Tháng 5 năm 1987, báo Nhân Dân xuất hiện một chuyên mục mới - Chuyên mục "Những việc cần làm ngay". Trong khoảng thời gian từ 25/5/1987 đến 28/9/1990 có 31 bài đăng chuyên mục này, đều do tác giả N.V. L. viết, đã thu hút được sự quan tâm của nhiều tầng lớp độc giả, nhận được sự đồng tình ủng hộ từ khắp mọi nơi. Những bài báo này đã tạo nên tiếng vang, để lại dấu ấn đậm nét trong đời sống xã hội và báo chí những năm đầu thời kỳ đổi mới với tinh thần đổi mới thật sự, chống tiêu cực mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy công cuộc xây dựng đất nước.

Đây chính là chuyên mục do Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh chắp bút. Ông đã trở thành một nhà báo đặc biệt trong lòng công chúng.  Với tinh thần đổi mới của Đại hội Đảng lần thứ VI “nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật và nói rõ sự thật”, những bài báo trên chuyên mục đã thu hút sự quan tâm, hưởng ứng của đông đảo cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân, đáp ứng yêu cầu thực tiễn đổi mới của xã hội cũng như cả hệ thống chính trị, trên tinh thần “lấy dân làm gốc”, thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”.

Các bài viết có sức lan tỏa sâu rộng với mục tiêu rõ ràng, ngắn gọn, giàu tính chiến đấu, phê phán và yêu cầu xử lý ngay những vấn đề cấp bách, cơ bản; vừa cụ thể, vừa mang tầm khái quát, thực hiện nói đi đôi với làm, có ý nghĩa chỉ đạo sâu sắc, khắc phục bệnh quan liêu, sự trì trệ, vô cảm trong lãnh đạo, quản lý ở nhiều cấp, nhiều lĩnh vực trong thời kỳ này, trực diện chỉ ra những hiện tượng, hành vi tiêu cực của một số tập thể, cá nhân; yêu cầu phải xử lý kịp thời, trả lời trước công luận, qua đó thúc đẩy việc triển khai đường lối đổi mới toàn diện của Đảng.

Tác giả N.V.L. đã đề nghị các cấp, các ngành thực hiện tính công khai, dân chủ, tôn trọng những vấn đề, hiện tượng báo chí nêu, tránh để tình trạng các vấn đề tiêu cực rơi vào sự “im lặng đáng sợ”; tập trung giải quyết những vấn đề do công luận lên tiếng một cách nhanh chóng, chính xác, triệt để.

Các bài viết lưu ý trách nhiệm chính trị - xã hội lớn của các cơ quan báo chí và những người viết báo trong cuộc đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi, xóa bỏ tiêu cực, tham gia giải quyết các vấn đề kinh tế - xã hội của đất nước. Không chỉ nêu lên các vụ việc tiêu cực, yêu cầu trả lời dư luận và báo chí, tác giả N.V.L. cũng trực tiếp biểu dương sự vào cuộc xử lý kịp thời của các ban, ngành, chỉ ra những việc cần làm tiếp theo và rút kinh nghiệm, tránh để lặp lại; động viên các cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân hưởng ứng đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; nhanh chóng đưa Nghị quyết Đại hội VI của Đảng đi vào cuộc sống, định hướng và chỉ đạo công cuộc đổi mới ở từng ban, ngành, địa phương, đơn vị, tạo tiền đề cho thành công trong những năm tiếp theo; đồng thời, tạo niềm tin vào công cuộc đổi mới do Đảng lãnh đạo trong bối cảnh phức tạp, đầy khó khăn, biến động của tình hình trong nước và quốc tế khi đó.

Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, kể từ khi bắt đầu có những hoạt động yêu nước đầu tiên (1929) cho đến khi giữ cương vị Tổng Bí thư của Đảng (1986), đồng chí Nguyễn Văn Linh luôn thấm nhuần và quán triệt tư tưởng của Hồ Chí Minh về “dân là gốc”, “dân làm gốc”, coi nhân dân là cội nguồn sức mạnh của Đảng, của cách mạng dân tộc. Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh được xem là người mở đường cho công cuộc đổi mới và có nhiều biện pháp quyết liệt để khắc phục những bất cập, lạc hậu của cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp ở Việt Nam lúc bấy giờ. Với báo chí, ông là nhà lãnh đạo tài ba, là người gương mẫu đi đầu phong cách nói thẳng nói thật, viết thẳng viết thật, kịp thời phơi bày những việc chưa tốt lên mặt báo, đưa ra công luận, góp phần quyết định làm xoay chuyển tình thế theo hướng tích cực và hiệu quả.

Chuyên mục “Những việc cần làm ngay” mở ra, cùng với Báo Nhân dân những tháng ngày năm ấy đã đem đến cách làm mới, tiếng nói mới, khẳng định, nâng cao và tăng cường hơn nữa vai trò vị thế của báo chí trong đời sống, kết nối chặt chẽ báo chí với xã hội và thời đại.

Sau đây là một số bài báo của ông.

NHỮNG VIỆC CẦN LÀM NGAY

Nhân ngày Báo chí Việt Nam (Báo Dân Dân số ra ngày 21/6/1987), N.V.L. tôi xin tham gia vài ý kiến:

1. Lúc ta chưa có chính quyền, còn hoạt động bí mật, cán bộ còn ít ỏi, tờ báo bí mật của Đảng đóng một vai trò rất quan trọng: Báo thay cho cán bộ. Rất nhiều nơi cán bộ chưa có, chưa đi đến được, tờ báo đã đến làm vai trò tuyên truyền, giáo dục cho quần chúng hiểu cách mạng, chỉ vẽ và động viên quần chúng đấu tranh chống áp bức, bóc lột, bảo vệ quyền lợi của mình…

 Văn chương báo phải giản dị, dễ hiểu để dễ làm.

Ở nước ta, Bác Hồ là người viết báo cách mạng đầu tiên, là bậc thầy của thế hệ viết báo cách mạng theo cung cách đó.

2- Nay ta đã có chính quyền, báo chí ta phát hành công khai. Hình thức ngôn luận rất phong phú: báo viết, báo nói (truyền thanh), báo hình (từ báo in đến truyền hình). Báo chí của ta, nói chung vẫn giữ được truyền thống tốt đẹp của báo chí cách mạng lúc bí mật. Có nhiều mặt còn phong phú, đa dạng hơn. Đó là điều tốt.

Nhưng bên cạnh cái tốt, theo tôi đã xuất hiện nhiều cái làng báo ta nên suy nghĩ để sửa ngay, nếu thấy cần:

- Nhiều tờ báo, kể các các tờ báo, cấp trung ương, có lẽ chưa xác định rõ là viết chủ yếu cho quần chúng và cho đảng viên, cán bộ bình thường đọc, nên viết vừa khô khan, vừa khó hiểu, viết những bài xã luận dài quá, nội dung không sinh động, không đi vào lòng người, do đó không tạo ra được những phong trào của quảng đại nhân dân và cán bộ, đảng viên đọc báo, viết báo và làm theo báo.

Báo Đảng là vai trò trung gian nối Đảng với dân, vậy báo phải viết sao để thể hiện câu “Ý Đảng, lòng dân”, “Dân tin Đảng, Đảng tin dân”, “Dân làm theo Đảng, Đảng sát với dân”.

- Tờ báo, theo tôi, không phải chỉ là “diễn đàn của Đảng và Chính phủ và của một số cán bộ viết báo” mà còn phải là “diễn đàn của mọi tầng lớn nhân dân”…, viết ra những ý, những bài thể hiện được ý của dân, để hoặc là để đạt nguyện vọng của dân với Đảng và Nhà nước, hoặc là lên án những việc làm sai trái của cán bộ, đảng viên, nhân viên Nhà nước hay của ngay một số nhân dân với mục đích khuyên răn nhau làm điều phải.

- Trên tờ báo, bên cạnh những bài viết để phổ biến những chủ trương, chính sách, pháp luật một cách sinh động, dễ hiểu, dễ đồng tình, phải có nhiều tin tức nói về các hoạt động tốt, thậm chí chưa tốt khi thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước. Những bài này nên để cho dân viết, không viết được thì họ nói nhà báo viết thuật lại hộ họ. Nhất là phải rút ra được những bài học ngắn gọn, nhưng bổ ích. Nên mở rộng mục “người thật, việc thật”, “người tốt, việc tốt”, “việc không nên làm”.

- Văn phong nên sinh động, tránh khô khan, viết hấp dẫn không phải chỉ do lời văn chải chuốt, mà còn do nội dung thu hút người ta vì nó đáp ứng ngay những việc người ta đang cần biết, cần làm, hoặc người ta đang băn khoăn, thắc mắc cần có giải đáp.

Nên nhớ lời Bác Hồ dặn dò các nhà cầm bút: viết cho người ta dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm.

Sẽ có người phản ứng: thế khi viết lý luận thì sao? Theo tôi, viết lý luận mà làm cho người ta dễ hiểu vì nó sát với thực tế mới là khó và ta cần rèn luyện để làm cho được. Tránh bệnh chỉ ưa “tầm chương, trích cú” theo kiểu các thầy đồ nho gàn, động một chút là: Khổng Tử viết, Mạnh Tử viết… Nay bạ đâu cũng Mác đã nói, Lê-nin đã nói, v.v… thì sẽ hóa thành các “ông đồ mác-xít”!

- Muốn làm được một số việc trên, nhà báo, theo tôi nghĩ, ngoài trình độ văn chương, thì điều lớn nhất là phải có “tấm lòng”.

Nhà báo phải có tấm lòng cương trực: yêu người làm đúng, làm tốt để ca ngợi; ghét bọn làm xấu, làm sai, làm ác để lên án. Vai trò của nhà báo là đem ánh sáng trong lành tỏa rộng ra, đẩy lùi, thu hẹp và xóa dần bóng tối.

N.V.L 

NHỮNG VIỆC CẦN LÀM NGAY

Đồng chí Bộ trưởng Bộ Nội thương đã gửi thư cho báo Nhân dân (6/6/1987), thư có viết: “Thời gian qua, tệ tiêu cực trong ngành thương nghiệp ngày càng phổ biến, có lúc, có nơi nghiêm trọng… Để lấy lại lòng tin của nhân dân, chuyển mạnh hoạt động thương nghiệp sang hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa theo tinh thần Nghị quyết Trung ương II, Bộ Nội thương đã tổ chức một cuộc hợp cán bộ toàn ngành trao đổi kinh nghiệm về công tác xây dựng đảng và các tổ chức quần chúng nhằm khắc phục các hiện tượng tiêu cực… Hội nghị đã để ra bốn yêu cầu và sáu biện pháp cần làm ngay…”

Đây là một việc làm rất cần thiết và đáng hoan nghênh. Bộ Nội thương đã đặt vấn đề và thảo luận vấn đề một cách nghiêm túc. Bốn yêu cầu và sáu biện pháp được đề ra cụ thể và rõ ràng.

Việc tiếp theo, khó khăn hơn, là thực hiện các yêu cầu và biện pháp đó. Lòng tin của nhân dân sẽ thật sự trở lại khi nhân dân nhìn thấy tận mắt những đổi mới. Các đồng chí cán bộ trong ngành cần xác định rõ quyết tâm làm bằng được trong thực tế những gì mình đã đề ra.

Tôi xin thêm vài ý kiến:

1- Bộ Nội thương cần theo sát các phát hiện của nhân dân và báo chí. Khi đã thấy các vụ, việc cụ thể, Bộ chỉ đạo nhanh để giải quyết, đúng sai ra sao đều trả lời công khai cho nhân dân biết, có thông báo toàn ngành để cùng rút kinh nghiệm.

2- Nên quy định từng khoảng thời gian để tổng kết những gì đã làm, chưa làm, rút kinh nghiệm, phê bình, khen thưởng kịp thời, tạo điều kiện tích cực cho việc kiện toàn và đổi mới bộ máy cán bộ.

3- Các đồng chí lãnh đạo ở các cấp cần nêu gương tốt, giữ mình trong sạch, không quan liêu, không bè phái để có uy tín và sự nghiêm minh trong công việc.

4- Hiện nay nhiều nơi trong ngành Thương nghiệp đang lúng túng trong việc chuyển sang hạch toán kinh doanh, phấn đấu chiếm lĩnh thị trường. Các cán bộ của ngành phải quán triệt tinh thần Nghị quyết Trung ương II, sâu sát thực tế, đồng thời với chống tiêu cực, chấn chỉnh cán bộ là nhanh chóng đề ra và phổ biến các phương thức làm ăn mới phù hợp với yêu cầu mới của kinh tế nước ta, đưa thương nghiệp xã hội chủ nghĩa từng bước phát triển thêm về chất lượng và số lượng.

N.V.L.

 

NHỮNG VIỆC CẦN LÀM NGAY

Nghị quyết Trung ương II khẳng định phải “xóa bỏ ngay tất cả các hình thức cấm đoán lưu thông, chia cắt thị trường theo địa giới hành chính, giải thể các trạm kiểm soát hàng hóa trên các đường giao thông trong cả nước”. Hội đồng Bộ trưởng cũng đã ra Quyết định 80/CT về vấn đề này.

Nhiều nơi đã chấp hành tốt. Trên các trục giao thông đường bộ lớn lương thực, hàng hóa lưu thông thuận lợi hơn nhiều. Sự chênh lệch giá cả giữa các địa phương giảm. Nhân dân phấn khởi, ủng hộ.

Tuy nhiên có nơi chưa chấp hành nghiêm chỉnh. Báo Tuần tin tức (30.5.1987) nêu một thí dụ ở một số huyện trong tỉnh Minh Hải, các đội thuế, quản lý thị trường kết hợp với công an huyện làm chốt giao thông nhưng thực chất là khám xét, chặn bắt hàng của dân. Ở các tỉnh khác, trên một số tuyến đường bộ về huyện, xã và các tuyến đường sông, nạn ngăn sông cấm chợ tương tự cũng còn tồn tại.

Nguyên nhân:

1- Còn những kẻ xấu nhiều năm nay lợi dụng danh nghĩa trạm kiểm soát của Nhà nước hà hiếp, ăn cướp của dân, nay chưa bị nghiêm trị, vẫn quen thói cũ.

2- Còn những cán bộ trung gian bao che cho việc làm trên. Còn những cán bộ quan liêu không chịu thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về quản lý hàng hóa tận gốc, quen dùng biện pháp hành chính để ngăn chặn, chặn ngõ.

3- Còn những cán bộ lãnh đạo chỉ nhìn thấy cái lợi nhỏ trong số tiền và hàng thu lại ở địa phương, không nhìn thấy cái hại lớn là mất lòng dân, giá cả thị trường bất hợp lý, tiêu cực phát triển, ngăn trở lưu thông dẫn đến phá hoại sản xuất của chính địa phương mình.

Tóm lại, đó là sự coi thường pháp lệnh của Đảng và Nhà nước.

Tất cả các địa phương cần chú ý, xem xét và giải quyết tình trạng này.

N.V.L.

 

NHỮNG VIỆC CẦN LÀM NGAY

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 nêu cần thực hiện bốn giảm, trong đó việc giảm tốc độ tăng giá là quan trọng. Giá tăng ảnh hưởng không tốt đến đời sống của người ăn lương, đến bội chi ngân sách, đến bội chi tiền mặt,v.v… Giá tăng ảnh hưởng không tốt đến sản xuất, đến lưu thông hàng hóa: nhiều xí nghiệp, nhiều cửa hàng thương nghiệp… ghìm hàng lại, chờ bao giờ giá lên thật cao mới bán!

Giá tăng do nhiều nguyên nhân bất chính:

- Bọn phá hoại lâu lâu lại phao tin lên lương, đổi tiền, nhân dân và cả cán bộ chạy đi mua hàng, vét hàng. Kết quả giá tăng vọt, bọn đầu cơ làm giàu, người lương thiện bị thiệt;

- Nhiều cơ quan thương nghiệp ở nhiều địa phương, ở nhiều cấp tự ý lên giá bất hợp pháp;

- Nhiều cơ sở ghìm hàng gây khan hiếm giả tạo, nặng nề thêm càng làm giá tăng vọt; một món hàng chuyển qua nhiều cơ quan, nhiều tầng nấc, bị phết phẩy rất nhiều trước khi đến tay người tiêu dùng phải chịu mua đắt,v.v và v.v…

Trật tự của giá cả cần phải được tôn trọng. Các bộ, các ngành, các địa phương, các cơ quan có thẩm quyền cần tích lãnh đạo tốt việc này.

Các cơ quan tuyên truyền (báo chí, đài phát thanh, đài truyền hình, v.v…) phải phản ảnh và lên án, phải chỉ đích danh những cá nhân, những cơ quan, những tổ chức… làm các việc trái với chủ trương của Nghị quyết Trung ương 2 như đã nói trên.

Gây một luồng dư luận lên án bọn phá hoại và đừng loan truyền tin bậy của chúng. Quần chúng phải có phong trào lên án ngay cả một số cán bộ, cơ quan làm bậy.

Các cơ quan pháp luật phải lôi các vụ việc làm sai trái lớn để nghiêm trị và kết quả thế nào phải đưa rõ lên các cơ quan ngôn luận cho nhân dân biết.

N.V.L.

NHỮNG VIỆC CẦN LÀM NGAY

Trang Ý kiến bạn đọc của báo Nhân dân ngày 21/5/1987 có đăng tin về việc Kho lạnh Bến Bính (Hải Phòng) làm hỏng 360 tấn tỏi khô, trị giá khoảng hai mươi triệu đồng. Đây là một thiệt hại lớn cho tài sản của Nhà nước, công sức của nhân dân nhiều tỉnh.

Công nhân, cán bộ thuộc Tổng Công ty Xuất khẩu rau quả đặt câu hỏi: Ai là người phải chịu trách nhiệm? Hình phạt sẽ ra sao?

Đề nghị các cơ quan có thẩm quyền phải điều tra và nghiêm trị những người gây ra thiệt hại này. Sau đó phải đưa tin lên báo và các cơ quan ngôn luận khác để sau này mọi cán bộ phải làm việc có trách nhiệm, đừng để xảy ra các tai hại tương tự.

Từ khi chuẩn bị Đại hội VI, Đảng và Nhà nước phát động phong trào nói thẳng, nói thật. Ai làm tốt thì khen, ai làm không tốt thì phê bình để sửa chữa, trừng phạt nếu cần. Các báo từ Bắc chí Nam đã đưa ra nhiều vụ việc sai phạm rất lớn do quần chúng phát hiện. Nhưng sau đó phần nhiều là một sự “im lặng đáng sợ”.

Mong rằng từ nay phải “đổi mới”, chấm dứt tình trạng này./.

N.V.L.

Ảnh: Những bài báo của đồng chí Nguyễn Văn Linh - bút danh N.V.L, trong chuyên mục: “Những việc cần làm ngay”, trên báo Nhân Dân năm 1987 (Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, tư liệu sưu tầm)

 

 

 

 

 

​​​​​​​Nguyễn Thị Ngọc Diệp - Trung tâm Lưu trữ quốc gia III