09:52 AM 30/01/2019  |   Lượt xem: 55  | 

Cuốn sách là kết quả nghiên cứu, tìm tòi của nhóm tác giả gồm Giám đốc Bảo tàng Gốm sứ Hà Nội Nguyễn Thị Thu Hòa - Chủ dự án Khôi phục tranh Kim Hoàng, GS.TS Trịnh Sinh và nhiếp ảnh gia Lê Bích.

Ngày 29/1, tại Trung tâm Giao lưu văn hóa Phố cổ, Ban Quản lý Phố cổ Hà Nội phối hợp Bảo tàng Gốm sứ Hà Nội tổ chức ra mắt cuốn sách "Dòng tranh dân gian Kim Hoàng”. Cuốn sách là kết quả nghiên cứu, tìm tòi của nhóm tác giả gồm Giám đốc Bảo tàng Gốm sứ Hà Nội Nguyễn Thị Thu Hòa - Chủ dự án Khôi phục tranh Kim Hoàng, GS.TS Trịnh Sinh và nhiếp ảnh gia Lê Bích. Sách do Nhà xuất bản Thế giới ấn hành Quý I năm 2019.

Tranh Kim Hoàng (xã Vân Canh, huyện Hoài Đức) là một trong hai dòng tranh dân gian nổi tiếng của của Hà Nội. Nếu tranh Hàng Trống mang tính chất thị dân, chủ yếu phục vụ đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người đô thị thì tranh Kim Hoàng có sự mộc mạc của thôn quê. Tranh Kim Hoàng chủ yếu được in, vẽ trên nền giấy đỏ, với các sắc độ khác nhau nên được mệnh danh là tranh đỏ (tranh Hàng Trống là tranh trắng, còn tranh Đông Hồ của Bắc Ninh là tranh giấy điệp). Tranh Kim Hoàng thường có những câu thơ chữ Hán đi kèm. Điều này có nguyên nhân sâu xa là vùng đất này vốn có truyền thống học hành.

Tuy nhiên, tranh Kim Hoàng có thời gian đứt đoạn khá dài, do trận lũ đầu thế kỷ 20, rồi những biến động xã hội. Đến thập niên 1940, chỉ còn rất ít người làm tranh Kim Hoàng.

Nhà sưu tập Nguyễn Thị Thu Hòa nhận thấy những nét đặc sắc của tranh Kim Hoàng nên đã bắt tay vào triển khai Dự án khôi phục tranh dân gian Kim Hoàng từ năm 2016, với sự tham gia của nhiều nghệ nhân, nhà nghiên cứu… Tron quá trình tìm lại dòng tranh này, nhà sưu tập Nguyễn Thị Thu Hòa nhận thấy các mẫu tranh Kim Hoàng còn lại rất ít. Các tư liệu nghiên cứu về tranh Kim Hoàng cũng chỉ xuất hiện nhỏ lẻ trong các cuốn sách, chưa có công trình nghiên cứu đầy đủ nào về tranh Kim Hoàng. Nhưng rất may mắn, bà Hòa cùng cộng sự tiếp cận được một bộ tài liệu quý về tranh dân gian, trong đó có tranh Kim Hoàng. Đó là tập sách “Tranh dân gian Việt Nam” của học giả người Pháp là ông Maurice Durand. Học giả Maurice Durand đã qua đời, nhưng con trai ông là Marcus Durand đã cùng các nhà khoa học Pháp - Việt chỉnh lý lại kho tư liệu đồ sộ của ông để ở Paris và tái bản tác phẩm nổi tiếng này. Năm 2017, cuốn sách “Tranh dân gian Việt Nam” đã được dịch và in ở Việt Nam. Trong hàng trăm mẫu tranh có trong cuốn sách này, các nhà khoa học đã tìm ra được 93 mẫu tranh thuộc dòng tranh dân gian Kim Hoàng.

Chính tác phẩm này là động lực để nhóm tác giả cho ra mắt cuốn sách về tranh Kim Hoàng. Nhà sưu tập Nguyễn Thị Thu Hòa cho biết: “Khi đọc cuốn sách và cuốn sách Kỹ thuật của người An Nam của Henry Oger, với rất nhiều hình minh họa là bằng tranh khắc gỗ theo kỹ thuật của người Việt, rồi tiếp đó được biết đến công trình của học giả Maurice Durand, tôi nhận thấy người Pháp rất trân trọng tranh dân gian Việt Nam. Vậy mình phải làm gì để mọi người cũng hiểu, trân trọng vốn quý của dân tộc mình? Chúng tôi đã thực hiện dự án khôi phục tranh Kim Hoàng và việc cho ra đời cuốn sách “Dòng tranh dân gian Kim Hoàng” chính là để lưu giữ, phổ biến thêm kiến thức về tranh Kim Hoàng với mọi người, khi kiến thức tranh Kim Hoàng lâu nay còn tản mát”.

Cuốn sách “Dòng tranh dân gian Kim Hoàng gồm ba chương, với 346 ảnh mầu minh họa, 24 tài liệu tham khảo và trích dẫn. Các tư liệu, hình ảnh cho độc giả những thông tin bổ ích, quý hiếm về không gian ra đời tranh Kim Hoàng, từ lịch sử làng Kim Hoàng, cho đến di tích, danh nhân, văn hóa Kim Hoàng… Phần quan trọng nhất, là phần nói về lịch sử, dự án khôi phục tranh, sức sống của tranh Kim Hoàng trong đời sống. Các tác giả cũng mô tả kỹ lưỡng về vị trí của tranh Kim Hoàng trong dòng chảy tranh dân gian Việt Nam, từ giấy làm tranh cho đến nghệ thuật, kỹ thuật in, vẽ, giá trị nội dung… của tranh Kim Hoàng. Có thể nói, đây là cuốn sách đầu tiên cung cấp cái nhìn đầy đủ về lịch sử, những nét đặc sắc của kỹ thuật, nghệ thuật tranh Kim Hoàng.

“Hy vọng công trình của chúng tôi sẽ có đóng góp không những khôi phục và phát triển dòng tranh Kim Hoàng, mà còn có giá trị tư liệu cho các ngành nghiên cứu khác khi nghiên cứu về làng Kim Hoàng - một ngôi làng Việt và khá nổi tiếng xưa nay ở châu thổ sông Hồng”, bà Thu Hòa chia sẻ.

Đối với việc khôi phục tranh Kim Hoàng, ngoài khôi phục thành công kỹ thuật nói chung, một số mẫu nói riêng, Dự án khôi phục tranh Kim Hoàng còn có những sáng tạo để đưa tranh vào đời sống hiện đại. Nổi bật trong số đó là việc đưa mẫu tranh Lợn độc của dòng tranh Kim Hoàng thành mẫu tranh sử dụng kỹ thuật đậu bạc, hay đưa lên sản phẩm gốm… Các sản phẩm tranh lợn, lợn gốm được nhiều người ưa chuộng trong dịp Tết Nguyên đán Kỷ Hợi. Dự án cũng sáng tạo thêm một số mẫu tranh mới, như tranh Nghê, tranh đấu vật… dựa vào kho mỹ thuật cổ truyền. Với cách làm đó, tranh Kim Hoàng đang dần tìm lại được thị trường.

(Theo báo Nhân dân điện tử)