08:40 AM 29/06/2020  |   Lượt xem: 75  | 

Hiện nay, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đang xây dựng kế hoạch khoa học và công nghệ giai đoạn 2021 - 2025. Trước khi xác định các mục tiêu, nhiệm vụ cho giai đoạn tới, cùng nhìn lại hoạt động khoa học và công nghệ của Cục giai đoạn 2016 - 2020.

 

 Bà Nguyễn Thùy Trang - Phó Giám đốc Trung tâm Khoa học và Công nghệ Văn thư - Lưu trữ trình bày báo cáo đề dẫn tại
Hội thảo khoa học “Phương án xử lý khối tài liệu lâu dài tại các Lưu trữ lịch sử”, 17/08/2017.

     Trong 05 năm qua, hoạt động khoa học và công nghệ của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã có những đóng góp nhất định vào việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước về văn thư, lưu trữ trong phạm vi cả nước và quản lý tài liệu lưu trữ quốc gia. Từ năm 2016 đến nay, hoạt động khoa học và công nghệ của Cục được thực hiện với nhiều hình thức khác nhau: 06 đề tài, dự án khoa học cấp Bộ; 04 đề tài khoa học cấp cơ sở (cấp Cục); hơn 10 hội thảo, tọa đàm khoa học; gần 20 chuyên đề, nhiệm vụ nghiên cứu.

     Các nhiệm vụ khoa học và công nghệ Cục không chỉ phục vụ hoạt động quản lý nhà nước về văn thư, lưu trữ mà còn bao gồm các vấn đề nghiệp vụ văn thư, lưu trữ từ truyền thống đến hiện đại. Việc quản lý văn bản, tài liệu điện tử; tác động của Chính phủ điện tử, Cách mạng công nghiệp 4.0 đến công tác văn thư, lưu trữ… là vấn đề mới được Cục quan tâm nghiên cứu. Song song với đó, những vấn đề liên quan đến nghiệp vụ lưu trữ truyền thống như: thu thập, chỉnh lý tài liệu lưu trữ; thời hạn bảo quản tài liệu lưu trữ chuyên ngành; xử lý tài liệu Mộc bản mủn mục hay ứng dụng công nghệ mới trong công tác lưu trữ như: số hóa, số hóa 3D tài liệu; sử dụng truyền thông và mạng xã hội trong công bố, giới thiệu tài liệu… cũng được triển khai, cụ thể là:

     - Nghiên cứu, cung cấp cơ sở khoa học góp phần thực hiện tốt hoạt động quản lý nhà nước về văn thư, lưu trữ

     + Đề tài khoa học cấp Bộ “Cơ sở khoa học sửa đổi, bổ sung Luật Lưu trữ”, “Cơ sở khoa học xã hội hóa hoạt động lưu trữ”, “Quản lý nhà nước về lưu trữ tài liệu cá nhân, gia đình, dòng họ”.

     + Đề tài khoa học cấp cơ sở: “Nghiên cứu mô hình tổ chức cơ quan quản lý nhà nước về văn thư, lưu trữ của một số nước trên thế giới”, “Nghiên cứu, hoàn thiện các quy định hiện hành về thời hạn bảo quản hồ sơ, tài liệu”.

     + Chuyên đề “Tổng quan thực tiễn công tác xây dựng, áp dụng định mức kinh tế - kỹ thuật trong hoạt động lưu trữ”.

     - Nghiên cứu để xây dựng, sửa đổi các tiêu chuẩn quốc gia về lưu trữ qua các chuyên đề: “Nghiên cứu, đề xuất chấp nhận tiêu chuẩn ISO/TR 17068:2012 Thông tin và Tư liệu - Kho Lưu trữ đáng tin cậy cho tài liệu số”, “Khảo sát, đánh giá việc áp dụng các Tiêu chuẩn quốc gia: TCVN 9251:2012 Bìa hồ sơ lưu trữ, TCVN 9252:2012 Hộp bảo quản tài liệu lưu trữ, TCVN 9253:2012 Giá bảo quản tài liệu lưu trữ”, “Nghiên cứu, đề xuất sửa đổi TCVN 9251:2012 Bìa hồ sơ lưu trữ, TCVN 9252:2012 Hộp bảo quản tài liệu lưu trữ, TCVN 9253:2012 Giá bảo quản tài liệu lưu trữ”.

     - Nghiên cứu về quản lý và lưu trữ văn bản, tài liệu điện tử

     + Đề tài khoa học cấp Bộ “Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp thu thập tài liệu lưu trữ điện tử vào lưu trữ cơ quan”.

     + Đề tài khoa học cấp cơ sở: “Khảo sát và đánh giá các nghiên cứu của Việt Nam về quản lý văn bản, tài liệu điện tử”, “Xây dựng khung cơ bản của việc quản lý văn bản, tài liệu trong Chính phủ điện tử”, “Nghiên cứu khả năng ứng dụng công nghệ Blockchain trong quản lý tài liệu điện tử”.

     + Hội thảo, tọa đàm khoa học: “Thực tiễn lập hồ sơ điện tử tại các cơ quan, tổ chức ở Việt Nam”, “Cách mạng công nghiệp 4.0 và những tác động đến công tác văn thư, lưu trữ”, “Lưu trữ số và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân”.

     + Chuyên đề nghiên cứu: “Tổng hợp, đánh giá các quy định pháp lý liên quan đến việc quản lý văn bản, tài liệu điện tử trong các cơ quan nhà nước”, “Nghiên cứu, đánh giá mức độ đáp ứng các yêu cầu quản lý văn bản, tài liệu trong bối cảnh Chính phủ điện tử của hệ thống pháp lý hiện hành về văn thư, lưu trữ”, “Khảo sát, đánh giá hiệu quả của việc số hóa tài liệu lưu trữ tại các cơ quan, tổ chức, “Chứng thực tài liệu lưu trữ số - Thẩm quyền và giải pháp”…

  

 Tọa đàm “Cách mạng Công nghiệp 4.0 và những tác động đến công tác văn thư - lưu trữ”, ngày 15/05/2018.

      - Nghiên cứu về các nghiệp vụ lưu trữ (thu thập, bảo quản, bảo hiểm, chỉnh lý, xác định giá trị, công bố, giới thiệu tài liệu lưu trữ)

     + Đề tài, dự án khoa học cấp Bộ: “Nghiên cứu, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bảo hiểm tài liệu lưu trữ”; “Nghiên cứu các giải pháp để công bố, giới thiệu tài liệu lưu trữ bằng các kênh truyền thông, mạng xã hội”; “Điều tra, khảo sát thực trạng và dự báo nhu cầu khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ của độc giả tại các Lưu trữ lịch sử”.

     + Hội thảo khoa học: “Công tác thu thập tài liệu từ các cơ quan, tổ chức cấp huyện vào Lưu trữ lịch sử cấp tỉnh”, “Hoạt động chỉnh lý và tổ chức sử dụng tài liệu lưu trữ”, “Phương án xử lý khối tài liệu có thời hạn bảo quản lâu dài tại các Lưu trữ lịch sử”, “Thời hạn bảo quản tài liệu lưu trữ chuyên ngành - Những vấn đề đặt ra”, “Tài liệu lưu trữ trước năm 1975 đang bảo quản tại Lưu trữ lịch sử cấp tỉnh”, “Công bố tài liệu lưu trữ quốc gia - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”.

     + Nhiệm vụ nghiên cứu: “Nghiên cứu, thử nghiệm, đề xuất các giải pháp hoàn thiện môi trường lưu giữ để hạn chế tối đa sự gia tăng hư hỏng Mộc bản”, “Nghiên cứu tác động của việc khử axit đối với tài liệu lưu trữ giấy”, “Nghiên cứu, thử nghiệm, đề xuất các giải pháp xử lý Mộc bản Triều Nguyễn bị mủn mục”, “Nghiên cứu, lựa chọn công nghệ số hóa và in 3D tài liệu Mộc bản Triều Nguyễn - Di sản tư liệu thế giới”.

     + Chuyên đề nghiên cứu: “Tổng quan thực tiễn công tác xác định giá trị tài liệu tại các cơ quan, tổ chức”, “Thời hạn nộp lưu tài liệu vào Lưu trữ lịch sử - Thực tế và những vấn đề đặt ra”, “Trang thiết bị bảo quản tài liệu lưu trữ khổ lớn tại các Lưu trữ lịch sử”…

     Ngoài các hoạt động nêu trên, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước còn tích cực tham gia các hội nghị, hội thảo khoa học do Hội đồng Lưu trữ quốc tế (ICA), Chi nhánh Đông Nam Á của Hội đồng Lưu trữ quốc tế (SARBICA), Viện Khoa học tổ chức nhà nước (Bộ Nội vụ), Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội)… tổ chức. Công tác thông tin khoa học và công nghệ được Cục thực hiện thường xuyên. Nhiều bài nghiên cứu, trao đổi và gần 10 sách tư liệu nghiệp vụ được Cục tổ chức biên dịch từ tiếng Anh, Trung, Nga… sang tiếng Việt: “Quản lý tài liệu điện tử - Phương pháp, thực tiễn và kỹ thuật”; “Kỹ thuật tu bổ tài liệu lưu trữ khoa học kỹ thuật”; “Nghiên cứu về quyền lợi khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ của công dân”; “Nghiên cứu về chính sách dịch vụ công đối với tài liệu lưu trữ”; “Bảng thời hạn bảo quản tài liệu hình thành trong các cơ quan, tổ chức”; “Phục hồi các văn bản và hình ảnh tài liệu lưu trữ mờ dần”… Các tư liệu về nghiệp vụ văn thư, lưu trữ và các chuyên ngành có liên quan được bổ sung định kỳ hàng năm. Nhiều tư liệu được số hóa để phục vụ nhu cầu khai thác, sử dụng của độc giả, hướng tới xây dựng thư viện điện tử.

     Để bảo đảm chất lượng, yêu cầu các nhiệm vụ khoa học và công nghệ liên quan đến chuyên ngành khác, trong quá trình thực hiện Cục đã phối hợp với nhiều cơ quan, tổ chức như: Bộ Thông tin và Truyền thông, Ban Cơ yếu Chính phủ (Bộ Quốc phòng), Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an), Viện Công nghiệp giấy và Xenluylo (Bộ Công thương), Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội)… Khi cần thiết, các nhiệm vụ khoa học và công nghệ có sự góp ý, tham gia của nhiều chuyên gia về: lưu trữ, luật, truyền thông, công nghệ thông tin...

     Bên cạnh những kết quả đạt được nêu trên, hoạt động khoa học và công nghệ của Cục giai đoạn 2016 - 2020 vẫn còn một số hạn chế như:

     - Hoạt động khoa học và công nghệ chưa thu hút được sự tham gia đông đảo của công chức, viên chức. Một số đơn vị, cá nhân chưa tích cực, chủ động đề xuất, đăng ký và tham gia các hoạt động khoa học và công nghệ.

     - Một số đề tài khoa học cấp Bộ còn chậm tiến độ do nội dung nghiên cứu khó, thủ tục giao kinh phí phức tạp, chủ nhiệm đề tài thiếu kinh nghiệm nghiên cứu…

     - Việc phổ biến, ứng dụng kết quả của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ còn hạn chế. Một số đề tài khoa học nghiệm thu đạt kết quả tốt, được hội đồng nghiệm thu đánh giá cao nhưng nhóm nghiên cứu đề tài chưa chủ động đề xuất việc ứng dụng trong thực tiễn.

     - Kinh phí dành cho các nhiệm vụ khoa học và công nghệ liên quan đến điện tử, công nghệ mới hoặc cần điều tra, khảo sát rộng, thử nghiệm… còn eo hẹp.

     Hy vọng trong thời gian tới các hạn chế trong hoạt động khoa học và công nghệ của Cục sẽ được khắc phục. Hoạt động khoa học và công nghệ sẽ có những đóng góp tích cực hơn nữa vào quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Cục./.

ThS. Nguyễn Thùy Trang (Trung tâm Khoa học kỹ thuật Văn thư - Lưu trữ)