11:55 AM 20/11/2020  |   Lượt xem: 185  | 

Hợp tác quốc tế về lưu trữ qua các thời kì giữ một vai trò quan trọng đối với sự phát triển của ngành Lưu trữ. Chính hoạt động này đã góp phần khẳng định và nâng cao vị thế của Lưu trữ Việt Nam trên trường quốc tế.

Ngay từ những ngày đầu thành lập, Cục Lưu trữ thuộc Phủ Thủ tướng (tiền thân của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước) đã thiết lập những mối quan hệ đầu tiên với Lưu trữ quốc gia các nước. Tuy hoạt động hợp tác quốc tế ở thời kì đầu này còn mang tính thụ động, một chiều, phạm vi hợp tác còn hạn hẹp, chủ yếu là tiếp nhận viện trợ, giúp đỡ, song đây là bước tiến đầu tiên đáng ghi nhận để cho hợp tác quốc về lưu trữ của Việt Nam tiến lên.

Năm 1974, Lưu trữ Việt Nam chính thức trở thành thành viên của Tổ chức Lưu trữ các nước xã hội chủ nghĩa. Đây là dấu mốc quan trọng đánh dấu bước phát triển đầu tiên của Lưu trữ Việt Nam trên chặng đường hội nhập các tổ chức Lưu trữ quốc tế.

Tiếp đến, trong những năm 80 – 90 của thế kỉ XX, Lưu trữ Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể về hợp tác quốc tế, đánh dấu sự thay đổi về phạm vi hợp tác từ thụ động, một chiều, chủ yếu là nhận viên trợ sang thế chủ động, hợp tác qua lại giữa Lưu trữ Việt Nam với Lưu trữ các nước, phù hợp với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, bình đẳng và đôi bên cùng có lợi do Đảng đề ra.

Năm 1986, Lưu trữ Việt Nam trở thành thành viên của 02 tổ chức lưu trữ quốc tế, đó là:

- Hội đồng Lưu trữ quốc tế (tên viết tắt là ICA);

- Chi nhánh Đông Nam Á của Hội đồng Lưu trữ quốc tế (tên viết tắt là SARBICA);

Năm 1991, Lưu trữ Việt Nam trở thành thành viên của Hiệp hội Lưu trữ các nước có sử dụng tiếng Pháp (AIAF).

Kể từ đó, Lưu trữ Việt Nam có nhiều điều kiện để tham gia nhiều hội nghị, hội thảo khoa học, các diễn đàn nghiệp vụ,… do các tổ chức Lưu trữ quốc tế tổ chức hoặc do Lưu trữ Việt Nam đăng cai tổ chức với tư cách là một thành viên.

Cũng kể từ khi Lưu trữ Việt Nam là thành viên của 03 tổ chức Lưu trữ quốc tế, Lưu trữ Việt Nam có cơ hội để tiếp cận giao lưu với Lưu trữ quốc gia các nước trên thế giới. Qua đó, thiết lập và mở rộng quan hệ hợp tác song phương với nhiều cơ quan lưu trữ trong khu vực và trên thế giới.

Bài viết này giới thiệu một số tài liệu lưu trữ phản ánh quá trình hợp tác quốc tế của Lưu trữ Việt Nam do Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (qua các thời kì) đại diện thực hiện.

 

1. Công văn số: 32/CLT ngày 26/3/1968 của Cục Lưu trữ Phủ Thủ tướng v/v quan hệ với sở Lưu trữ Pháp

 

 

 

1.1. Đặc điểm văn bản:

- Loại văn bản: Công văn đề nghị

- Cơ quan ban hành: Cục Lưu trữ thuộc Phủ Thủ tướng

- Ngày ban hành: 26/3/1968

- Người kí: Vũ Dương Hoan

- Thể thức đề kí:      K/T CUC TRUONG CUC LUU TRU PTT

                                                         CUC PHO

- Chữ kí: Mực màu xanh đen (có dấu cơ quan Cục Lưu trữ đóng trùm  lên 1/3 chữ kí tính từ trái qua phải).

- Hình dấu có đặc điểm: hình tròn, vành ngoài phía trên ghi quốc hiệu (viết hoa) VIET NAM DAN CHU CONG HOA, có hai ngôi sao nhỏ ở đầu và cuối dòng; vành ngoài phía dưới ghi: PHU THU TUONG; trong lòng dấu ghi (viết hoa): CỤC LƯU TRỮ. Mực dấu: màu đỏ.

- Toàn văn Công văn gồm 1, 5 trang: đánh bằng máy đánh chữ, mực chữ màu xanh lam, các chữ (in thường) đều có dấu thanh, dấu nguyên âm.

- Đặc điểm khác:

Ở trang đầu tiên: phía dưới phần thể thức tên cơ quan ban hành văn bản, số kí hiệu văn bản có chữ viết tay: Lưu. Có gạch chân bên dưới.

Ở dòng thứ 2, trang 2 có một cụm từ viết tay (mực màu xanh đen giống như mực của chữ kí: “bằng giấy tờ” bổ sung vào trong nội dung công văn.

 Nội dung văn bản:

                               Kính gửi

                                             DONG CHI BO TRUONG PHU THU TUONG

Vào ngày 20 và 24 tháng 3 vừa qua, Viện Sử học có tổ chức cuộc tọa đàm để đồng chí Fourniau, cán bộ của Trung ương Đảng Cộng sản Pháp, đoàn viên trong Đoàn đại biểu Cộng sản Pháp sang thăm nước ta, nói chuyện về các tư liệu lịch sử nói về Việt-nam để tại Pháp. Ban Giám đốc chúng tôi cũng được mời tới dự, nhưng đồng chí Trần Văn Nguyên vắng mặt.

Theo đồng chí Fourniau cho biết, trong số tư liệu lịch sử này, có rất nhiều tài liệu lưu trữ rất quý, kể cả những tài liệu lưu trữ mà thực dân Pháp lấy của nước ta khi rút khỏi Việt-nam năm 1954. Có rất nhiều tài liệu, khi đồng chí nghiên cứu ở kho tài liệu của ta không có, bị mất, nay thấy nằm ở các kho lưu trữ của Pháp. Những tài liệu lưu trữ này sẽ bổ sung cho khối tài liệu lưu trữ của nước ta trong thời kỳ pháp thuộc. Đồng chí có gợi ý ta nên đặt vấn đề thu hồi, sao chụp, hoặc sao chép lại như một số nước thuộc địa cũ của Pháp đã làm. Về phần cá nhân, đồng chí đó sẽ hết sức giúp đỡ.

Tài liệu lưu trữ của nước Việt-nam bị thất lạc phân tán, tản mạn ở một số nước: không những ở Pháp mà còn ở Trung-quốc, Nhật-bản, Ấn-độ, Vatican, v.v… Vấn đề thu hồi là vấn đề lớn phải đặt ra nhưng phải làm dần dần. Tình hình tài liệu lưu trữ của Việt-nam tại Pháp, đại thể chúng tôi cũng thấy từ lâu, và thấy cần thiết phải thu hồi, nhưng trong thời gian qua, chúng tôi mắc bận nhiều công tác khác cần thiết trước mắt. Nay đã thấy có thể và cần thiết đặt vấn đề này. Nhưng trước khi báo cáo và đề nghị với Chính phủ các biện pháp cần thiết, chúng tôi thấy cần nắm được tình hình cụ thể hơn. Do đó chúng tôi đề nghị:

1/ Cho được cử một đoàn cán bộ đi tham quan công tác này của Pháp, nhân đó tìm hiểu tình hình tài liệu lưu trữ của ta tại Pháp và thăm dò các biện pháp có thể. Nếu có các biện pháp thuần túy nghiệp vụ chuyên môn, thì có thể tiến hành ngay, không phải đặt vấn đề giữa hai Chính phủ. Nếu trên cho phép đi Pháp, chúng tôi thấy nhân dịp này đề nghị cho đi luôn một vài nước xã hội chủ nghĩa trên đường đi qua (như Cộng hòa Dân chủ Đức, Liên-xô…) là những nơi công tác lưu trữ có nhiều kinh nghiệm lâu đời, hiện nay cũng như hiện đại và ta đang cần nghiên cứu, học tập.

2/ Trước mắt, để sơ bộ nắm được tình hình, chúng tôi đề nghị cho gửi một công văn như dự thảo kèm đây cho Sở Lưu trữ của Pháp. Nhân dịp này, chúng tôi đề nghị trên cho phép được thỉnh thoảng liên hệ bằng giấy tờ với họ để đề nghị họ gửi cho ta các tài liệu nghiệp vụ lưu trữ, vì Pháp cũng là một nước có nhiều kinh nghiệm xây dựng công tác lưu trữ.

Mong đồng chí Bộ trưởng xét và cho ý kiến.

* Nơi lưu giữ: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Cục Lưu trữ Nhà nước./.

Theo đề nghị của Cục Lưu trữ Nhà nước tại Công văn số: 50 – KTKT, ngày 21/02/1986, Hội đồng Bộ trưởng (Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) đã kí Công văn số: 2021.V7, ngày 07/5/1986, trong đó ghi ý kiến cho phép Cục Lưu trữ Nhà nước tham gia 02 tổ chức lưu trữ quốc tế:

- Hội đồng Lưu trữ Quốc tế (International Council on Archives - ICA);

- Chi nhánh khu vực Đông Nam Á thuộc Hội đồng Lưu trữ Quốc tế (Southeast Regional Branch of the International Council on Archives - SARBICA).

Theo đó, kể từ năm 1986, Cục Lưu trữ Nhà nước đã tham gia 02 tổ chức lưu trữ quốc tế nói trên và được 02 tổ chức này kết nạp thành thành viên chính thức.

2. Công văn số: 2021.V7, ngày 07/5/1986 của Hội đồng Bộ trưởng V/v gia nhập ICA và SARBICA

 

 

2.1. Đặc điểm văn bản:

Loại văn bản: Công văn (trả lời đề nghị);

Cơ quan ban hành: Hội đồng Bộ trưởng;

Ngày ban hành: 07/5/1986;

Trích yếu nội dung: V/v gia nhập ICA và SARBICA;

Người kí: Đoàn Trọng Tuyến;

Thể thức đề kí:      BO TRUONG TONG THU KY HOI DONG BO TRUONG;

Nơi nhận văn bản: CUC LUU TRU NHA NUOC

                               - Bộ Ngoại giao,

                                                       - Bộ Nội vụ (Bộ Công an),

                          - Bộ Tài chính.

Toàn văn của Công văn gồm 01 trang: đánh bằng máy đánh chữ, mực đen, các chữ (in thường) đều có dấu thanh.

Đặc điểm khác:

- Ở trang đầu tiên: phía dưới phần thể thức tên cơ quan ban hành văn bản là dấu ĐẾN của Cục Lưu trữ Nhà nước hình chữ nhật. Trong dấu ghị: Số: 90. Ngày 09/5/86;

- Phía dưới dấu đến có dòng chữ viết tay bằng mực đỏ: chuyển P KH-KT để tổ chức thực hiện. ghi (ngày): 10/5. Bên cạnh có chữ: H gạch chân bên dưới (Có thể đây là chữ kí tắt của đồng chí lãnh đạo Cục).

2.2. Nội dung văn bản:

Xét đề nghị của Cục Lưu trữ Nhà nước (công văn số 50 – KTKT ngày 21/2/1986) và ý kiến của Bộ Ngoại giao (công văn số 283-HC-TCQT ngày 19/4/1986), Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đồng ý để Cục Lưu trữ Nhà nước gia nhập Hội đồng Lưu trữ quốc tế (ICA) và chi nhánh lưu trữ Đông Nam Á thuộc Hội đồng Lưu trữ quốc tế (SARBICA).

Cục Lưu trữ Nhà nước làm việc với Bộ Ngoại giao và các cơ quan có liên quan về mọi thủ tục cần thiết                          

2.3. Nơi lưu giữ: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Cục Lưu trữ Nhà nước

MC