01:18 PM 26/12/2017  |   Lượt xem: 916  | 

Lưu trữ Việt Nam là một trong số 160 thành viên loại A trên tổng số 1.693 thành viên của ICA.

ICA trong thế kỷ 20

Năm 1930 – Dưới sự bảo trợ của Hội Quốc liên (là một tổ chức liên chính phủ được thành lập vào ngày 10 tháng 1 năm 1920 theo sau Hội nghị hòa bình Paris nhằm kết thúc Chiến tranh thế giới thứ nhất. Đây là tổ chức quốc tế đầu tiên có nhiệm vụ chủ yếu là duy trì hòa bình thế giới (1), tiền thân của Liên Hợp quốc), Viện Hợp tác Sở hữu trí tuệ (the Institute for Intellectual Cooperation) thành lập một Ủy ban Tư vấn thường trực về Lưu trữ.

1934 - Ủy ban này xuất bản Chỉ dẫn quốc tế về Lưu trữ.

1948 – Hội đồng Lưu trữ quốc tế (ICA) được thành lập vào ngày 9 tháng 6, ngày nay ngày này được lấy làm Ngày Lưu trữ quốc tế. Ngài Charles Samaran, Tổng Giám đốc Lưu trữ Pháp là Chủ tịch đầu tiên của ICA. Ngay từ khi mới ra đời, ICA đã có liên kết hợp tác lâu dài với các các tổ chức có mối liên quan như Liên đoàn quốc tế các Thư viện (IFLA), Hội đồng Bảo tàng quốc tế (ICOM) và Hội đồng Di tích và Di chỉ quốc tế (ICOMOS).

1950 - ICA tổ chức Hội nghị toàn thể, đại hội đầu tiên và đề ra văn kiện đầu tiên, tờ báo chính thức của ICA ra đời trong quá trình đại hội. Trong suốt thời kỳ chiến tranh lạnh, ICA vẫn kiên trì mở cửa việc tiếp cận tài liệu lưu trữ đối với các sử gia bất kể ranh giới chính trị, với sự tài trợ và hỗ trợ về sở hữu trí tuệ của UNESCO. Đạt được điều này là nhờ việc ICA thúc đẩy việc chia sẻ tài liệu vi phim (microfilmed) với các quốc gia thiếu tài liệu dạng này và ICA đã xuất bản Chỉ dẫn các nguồn băng từ lưu trữ 60 về Lịch sử của các quốc gia (the 60-volume Guide to the Sources of the History of Nations) trong thời gian từ 1958 đến 1984.

1960 – Khi nhiều nước thuộc địa giành được độc lập, ICA cung cấp các chương trình có thể cho phép các nước đang pháp triển phát triển các kho lưu trữ của riêng mình cùng với việc thành lập các chi nhánh của ICA. Vào những năm 1970, gần như tất cả các nước đang phát triển đều thành lập được cơ quan lưu trữ.

1968 – Chi nhánh của khu vực đầu tiên được thành lập ở Đông Nam Á với tên gọi là Chi nhánh Đông Nam Á của Hội đồng Lưu trữ quốc tế (SARBICA) để cho phép các quốc gia có cùng điều kiện tham gia tích cực vào ICA và hợp tác với nhau. Đến cuối năm 2009, ICA đã có tới 13 chi nhánh trên toàn cầu.

 1970 - Ủy ban phát triển Lưu trữ được thành lập. Ủy ban này điều hành Quỹ phát triển Lưu trữ quốc tế (FIDA) với mục đích hỗ trợ lưu trữ tại các nước đang phát triển.

1976 – Hai Cơ quan đầu tiên (bao gồm Tổ chức Quốc tế và Hiệp hội của các nhà lưu trữ chuyên nghiệp) được thành lập, cho phép các nhà lưu trữ cùng nhau chia sẻ các vấn đề liên quan đến nghề nghiệp. Đến năm 2009, có tới 13 cơ quan liên quan tới rất nhiều mặt nghề lưu trữ được thành lập.

1979 – ICAvà UNESCO hợp tác xuất bản tạp chí nghiên cứu về văn thư và lưu trữ (RAMP: Records and Archives Management Programme), liên quan tới các vấn đề cơ bản về chuyên môn, được các chuyên gia viết và xuất bản bằng nhiều thứ tiếng. Nhiều nghiên cứu đã được công bố đăng trên tạp chí.

1993 – Bắt đầu có sự mở rộng hợp tác giữa ICA và Ủy hội châu Âu (The Council of Europe, là một tổ chức quốc tế làm việc hướng tới việc hội nhập châu Âu. Ủy hội được thành lập năm 1949 và có một sự nhấn mạnh đặc biệt trên các tiêu chuẩn pháp lý, nhân quyền, sự phát triển dân chủ, pháp quyền và việc hợp tác văn hoá) (2) để thúc đẩy hiện đại hóa lưu trữ ở châu Âu. ICA cũng ra khuyến cáo về tầm quan trọng của việc tiếp cận tài liệu lưu trữ.

1994 - ICA công bố tiêu chuẩn đầu tiên của cơ quan này. Tiêu chuẩn đặc tả Lưu trữ (ISAD(G)). Tiêu chuẩn này nhanh chóng được các nhà lưu trữ trên toàn thế giới thông qua và là tín hiệu đầu tiên của ICA sau đó xuất bản một loạt các tiêu chuẩn đặc tả về các sưu tập.

1995 – Tuyên bố của Ban điều hành ICA tại Quảng Châu (Trung Quốc) khuyến cáo cách tiếp cận thực tế trong việc giải quyết các khiếu nại về tài liệu lưu trữ gia tăng từ các kho tài liệu lưu trữ bị di chuyển trong chiến tranh và thời kỳ thuộc địa. ICA, hợp tác với UNESCO, cung cấp những nguyên tắc và khái niệm hợp pháp. UNESCO ra khuyến nghị khái niệm về chia sẻ di sản.

1996 – ICA thông qua Đạo luật về đạo đức cho các chuyên gia lưu trữ trên toàn thế giới.

1996 – Lần đầu tiên Đại hội quốc tế về Lưu trữ được tổ chức ngoài Châu Âu và Bắc Mỹ, được tổ chức tại Bắc Kinh (Trung Quốc). Trung Quốc được bầu giữ chức Chủ tịch ICA trong 4 năm tại Đại hội này.

1997 – Ủy hội châu Âu (The Council of Europe) công bố tài liệu tham khảo của ICA nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải quyết các tranh chấp về tài liệu lưu trữ phát sinh từ chiến tranh, chiếm cứ quân sự và các nhà nước kế nhiệm để hỗ trợ các yêu sách tranh chấp đối với các bộ sưu tập lưu trữ bị lấy đi.

ICA trong thế kỷ 21

2000 – Ủy hội châu Âu công bố Khuyến nghị số R13 về tạo ra một chính sách của Châu Âu trong việc tiếp cận tài liệu lưu trữ nhờ sự vận động hành lang tích cực của ICA.

2001 - Ủy hội châu Âu công bố Khuyến nghị số R15 về việc giảng dạy lịch sử theo Chính sách tiếp cận tài liệu lưu trữ.

2003 – Tổng Giám mục Desmond Tutu đã có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị bàn tròn Lưu trữ quốc tế (CITRA) tại Capetown, Nam Phi.

2007 – Phiên bản đầu tiên của Bộ công cụ quản trị lưu giữ Hồ sơ (the toolkit Record Keeping for Good Governance), do Chi nhánh Thái Bình Dương của ICA (PARBICA) phát triển, được công bố tại Hội nghị PARBICA 12 tại Noumea, New Caledonia.

2008 - ICA kỷ niệm 60 năm ngày thành lập và tổ chức hội nghị tại Kuala Lumpur, Malaysia.

2009 - ICA tổ chức cuộc họp của Ủy ban Chương trình tại Montevideo, Uruguay. Cuộc họp này đã đưa ra nhiều quyết định lớn về việc tài trợ và thông qua một loạt các dự án trên toàn thế giới, góp phần đạt được các mục tiêu chiến lược của ICA.

2009 – ICA hỗ trợ cuộc họp đầu tiên của WARBICA (Chi nhành Lưu trữ Tây Phi của ICA) tại Châu Phi (Dakar, Senegal) kể từ khi Chi nhánh này thành lập năm 1977. Malta, quốc gia nhỏ nhất của Liên minh châu Âu (EU), đăng cai tổ chức Hội nghị bàn tròn Lưu trữ quốc tế (CITRA).

2010 - ICA tái kích hoạt FIDA (Quỹ Phát triển Lưu trữ quốc tế) bằng việc đặt tên hội đồng quản trị, khởi động kêu gọi hỗ trợ một số dự án. Hàn Quốc đăng cai cuộc họp của Ban chấp hành ICA trong khuôn khổ Triển lãm Văn hóa và Lưu trữ quốc tế đầu tiên (IACE 2010, Seoul, Hàn Quốc, tháng 6/2010). Tại Đại hội thường niên, ICA đã thông qua Tuyên bố toàn cầu về Lưu trữ.

2011- Ngày 10 tháng 11, Hội nghị toàn thể UNESCO theo chương trình nghị sự thông qua Tuyên bố toàn cầu về Lưu trữ.

2012 – Đại hội đồng thường niên tại Hội nghị quốc tế ở Brisbane, Australia. Các nước thành viên đã thông qua một quy định mới: Mở rộng quyền biểu quyết cho các thành viên (thể chế) nhóm C; thay đổi đại hội đồng cổ đông thành Đại hội đồng; bãi bỏ CITRA theo hướng mở cửa Hội nghị thường niên cho tất cả các thành viên; thành lập Diễn đàn các nhà lưu trữ quốc gia (FAN). Đại hội đồng cũng cũng thông qua các Nguyên tắc tiếp cận tài liệu lưu trữ, ghi nhận sự khác biệt giữa cơ quan có thẩm quyền pháp lý cho việc tiếp cận và công bố tìm kiếm hỗ trợ.

2013 – Hội nghị thường niên đầu tiên, được tổ chức từ nguồn kinh phí tự có, tổ chức tại Brussels (Bỉ) với 500 đại biểu tham dự.

 

Chú thích:

1. Christian, Tomuschat (1995). The United Nations at Age Fifty: A Legal Perspective. Martinus Nijhoff LOLPublishers. tr. 77. ISBN 9789041101457.

2. https://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%BB%A6y_h%E1%BB%99i_ch%C3%A2u_%C3%82u, truy cập ngày 25/12/2017.

Thu Hà (Trung tâm Tin học Cục VTLTNN lược dịch từ http://www.ICA.org)