08:59 AM 10/08/2020  |   Lượt xem: 782  | 

       Trong các phông của Lưu trữ nhà nước liên bang Nga (GARF), có một tài liệu sau chiến tranh đập vào mắt tôi - Александр Емельяненков (tác giả -ND)- là một tài liệu của một nhân viên lưu trữ trả lời câu hỏi được gửi từ Ban Biên tập của Tạp chí “Nông trang viên thế hệ trẻ” về số người được nhận các danh hiệu. Câu hỏi được gửi tới nhân kỷ niệm ngày thành lập Đoàn thanh niên Cộng sản Lênin (Komsomol) - ngày 29 tháng 10 năm 1946, câu trả lời gửi sau đó 1 tháng, ngày 3 tháng 12 năm 1946, ngày mà ngày nay được gọi là Ngày Chiến sĩ vô danh.

       Theo thông tin lưu trữ, tính đến ngày 1 tháng 11 năm 1946, chỉ có 63.612 Huân chương Lênin trao tặng. Trong đó, có: 12.208 Anh hùng Xô Viết, 216 Anh hùng lao động xã hội chủ nghĩa, 50.765 danh hiệu trao cho các đơn vị quân đội, cơ quan và đoàn thể (GARF -Lưu trữ nhà nước Liên bang Nga, phông 7523, Mục lục 17, Hồ sơ 353, trang 50). Và trên các trang liền kề – tài liệu không kém phần quan trọng, tài liệu gốc có tiêu đề như sau: “Thông tin về số lượng giải thưởng danh hiệu và huy chương được trao của Liên Xô trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại tính đến ngày 1 tháng 4 năm nay (1946)”.

       Theo như thông tin đã đăng trên trang web của Lưu trữ Liên bang Nga, vẫn là thông tin cùng năm 1946, giấy xác nhận được lấy ra từ hồ sơ công nhận và chứng nhận giải thưởng của Đoàn chủ tịch Xô Viết tối cao.

       Các tài liệu lưu trữ đưa ra cung cấp nhiều thông tin.

       Thứ nhất, tài liệu cung cấp con số tổng cộng các danh hiệu được trao trong chiến tranh. Trong đó, Huy chương 6.603.960, Danh hiệu 4.875.695, tổng cộng là 11.479.655. Trong số này, 38.658 huân huy chương được trao cho thành tích lao động. Phần còn lại, hơn 11 triệu giải thưởng được trao cho các danh hiệu anh hùng quân đội và danh hiệu quân sự (Lưu trữ nhà nước Nga, Phông 7523, Mục lục 17, Hồ sơ 353, trang 11-12).

       Nếu tính cả các số liệu công bố mà ngày nay được biết đến, bao gồm cả số liệu trong dự án “Ngôi sao Chiến thắng” (dự án nhằm giúp đỡ thân nhân người được nhận tìm hiểu về người thân), thì số liệu trên chưa đầy đủ. Bởi vì việc đề cử trao danh hiệu trong chiến đấu, đặc biệt là cho các thương binh trong chiến tranh vẫn còn tiếp tục cho tận tới cuối những năm 1940 và đầu những năm 1950 (chẳng hạn, chỉ riêng năm 1946 đã có thêm 240.000 danh hiệu, năm 1947 có thêm 408.000 danh hiệu).

       Một số liệu khác có liên quan là, có thêm các danh hiệu và huy chương được đề ra để trao (Huy chương vì sự Dũng cảm, Huy chương chiến đấu Xuất sắc, Huy chương Ushakov, Huy chương Nakhimov), có số và tên cá nhân được trao tặng, trong những năm chiến tranh và ngay sau chiến tranh. Một số lượng lớn danh hiệu được lập ra để trao tặng như: Huy chương vì sự bảo vệ các thành phố, Huy chương vì sự giải phóng (8,2 triệu), Huy chương “hiến thắng Đức” và Huy chương “chiến thắng Nhật Bản” (16,7 triệu).

              Tổng cộng có khoảng 38 triệu danh hiệu Chiến đấu xuất sắc, anh hùng, dũng cảm và vì sự phục vụ xuất sắc và vì sự lao động dũng cảm trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (1941-1945), bao gồm cả cuộc chiến với Nhật Bản được trao cho các cá nhân và tập thể. Trong số này, số lượng được đánh số thứ tự (thứ tự) có khoảng 12.880 danh hiệu và huy chương. Đối với các giải thưởng, hồ sơ các cá nhân đã được lưu giữ và chỉnh lý. Nhưng ngay cả như vậy, do hoàn cảnh chiến tranh và vì những lý do chủ quan hậu chiến, một số lượng lớn danh hiệu (có thể tính tới hàng trăm ngàn) vẫn chưa có hồ sơ đi kèm. Do vậy trong khả năng có thể, một dự án về “Ngôi sao Chiến thắng” được thiết lập và cung cấp hỗ trợ cần thiết cho thân nhân người được nhận huân, huy chương tìm kiếm độc lập về người thân của mình.

 

 

     Trung tá П.Ф. Батицкий (đứng, thứ hai từ trái sang) với các trinh sát chiến đấu, tháng 9 năm 1942. Ảnh: Phông của Bảo tàng Chiến thắng.

       Ngoài việc còn thiếu, không rõ ràng do có nguyên nhân, tài liệu trả lời cũng không có nhiều thông tin và một số thông tin chưa được tiếp cận đầy đủ về quốc tịch và đảng đoàn, giới tính của người được trao tặng.

       Số liệu cung cấp không phải là số liệu của tất cả các giải thưởng đã được trao tặng, mà chỉ có số liệu danh hiệu được trao cho 7,3 triệu cá nhân. Nhưng ngay cả với số lượng cá nhân như vậy (chiếm 64% số lượng giải thưởng được công bố thời điểm đó) cũng đưa ra được một sự hình dung đáng kể về những gì đã diễn ra. Đồng thời, cũng là số liệu giúp cho việc nhận thức và đánh giá ngày nay về dữ liệu này.

       Đầu tiên, về nữ giới. Trái với suy nghĩ chung, phụ nữ không phải là đối tượng được trao nhiều huân huy chương trong những năm chiến tranh: với tỷ lệ 40 nam giới/1 nữ giới, chỉ chiếm 2,4% tổng số các danh hiệu được trao.

       Số liệu về về đảng đoàn có trong các danh hiệu được trao cũng đáng được quan tâm. Số liệu của tài liệu lưu trữ đưa ra cho thấy, không chỉ có các đảng viên cộng sản và đoàn viên thanh niên Komsomol được trao tặng, mà các thành viên ngoài Đảng cộng sản chiếm gần  34% và chưa là đoàn viên thanh niên Komsomol chiếm gần 16%, binh lính và chỉ huy không thuộc Đảng Cộng sản chiếm gần 49,5%, tức tỷ lệ người ngoài Đảng và Đảng viên được nhận huân huy chương gần tương đương nhau.

       Tiếp theo là thống kê về dân tộc của người được nhận huân huy chương.

       Hai vị trí đầu tiên thuộc về người Nga (68%) và người Ucraina (13,81%), tiếp đến là người Bêlarus (2,9%), Do Thái (1,93%), Tatar (1,89%), Kazakhstan (1,03%). Tổng cộng có đại diện của 36 dân tộc và các dân tộc thiểu số phương Bắc (người vùng Viễn Bắc của Nga (Народы Севера)) được nhận huân huy chương. Người của các dân tộc khác trong Liên bang Xô Viết (USSR) và các quốc tịch khác chiếm không đáng kể, chỉ khoảng 0,33% tổng số các giải thưởng được trao – tỷ lệ trao huân huy chương cho người Estonia, Latvia, Lít-va và Karelia cũng tương tự.

 

        Tài liệu lưu trữ được sao và nằm trong dự án “Hình ảnh chiến tranh” nhân kỷ niệm 75 năm Chiến thắng Vĩ đại của Liên Xô.

     

 Số liệu danh hiệu huân huy chương được trao giai đoạn 1941-1948

Năm

Số lượng

1941

32.700

1942

395.000

1943

2.050.000

1944

4.300.000

1945

5.470.000

1946

240.000

1947

408.000

1948

hơn 4.000

 

       Cá nhân và nơi trao huân huy chương (1941-1948)

       Theo Sắc lệnh của Đoàn Chủ tịch Xô Viết tối cao Liên Xô là 835.000 cá nhân được trao. Trong đó, có danh hiệu Anh hùng Liên Xô, các huân chương Lênin, Kutuzov, Suvorov, Nakhimov, Ushakov, trong các trường hợp đặc biệt còn được tặng Huân chương Cờ đỏ, Huân chương Chiến tranh Vệ quốc và đặc biệt là Huân chương Chiến thắng.

       Theo thứ bậc:

       Trên mặt trận và chiến hạm – hơn 1,4 triệu

       Binh lính, sĩ quan chiến đấu và các hạm đội – hơn 2,35 triệu

       Quân đoàn và đoàn tàu chiến – hơn 990.000

       Đơn vị sư đoàn – khoảng 2,72 triệu

       Cấp lữ đoàn - hơn 10,75 triệu

       Trung đoàn – hơn 3,53 triệu

       11.525 người (theo một nguồn khác là 11.418 người) được được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô. Trong số này, có 104 người được phong 2 lần, số người 3 lần được phong là 3 (Nguyên soái G.k.Zhukov, phi công chiến đấu I.N. Kozhedub, A.I. Pokryshkin). Trong trường hợp hy sinh hoặc chưa được trao, Huân trương Sao vàng và Huy chương Lênin được trao cho gia đình thân nhân hoặc một số trường hợp được trưng bày ở bảo tàng.

       Có 2.562 người người tham gia Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại 3 lần được trao Huân chương chiến thắng - Huân chương được lập theo Sắc lệnh ngày 8 tháng 11 năm 1943 của Đoàn Chủ tịch Xô viết tối cao Liên Xô và được xem là Huân chương danh giá nhất dành cho người lính Xô viết. Tổng cộng, có hơn 1.028.560 Huân chương chiến thắng các loại được trao. Theo số liệu của dự án “Ngôi sao Chiến thắng’, Hạng nhất có 230 người (chiếm 1/11), Hạng nhì 6.791 người (1/7), Hạng ba 177.000 người (gần 1/5) vẫn chưa nhận được Huân chương Chiến thắng.

       Huân chương Lênin – được lập ra theo Sắc lệnh ngày 6 tháng 4 năm 1930 của Đoàn Chủ tịch Xô viết tối cao Liên Xô được coi là phần thưởng cao nhất của Nhà nước- đã được trao lên tới 41.000 chiếc trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Trong đó, có 6.115 Huân chương vẫn chưa được trao tới tay người nhận.

       Các huân chương được trao với số lượng ít hơn là Huân chương Ushakov (Hạng hai, tổng cộng là 247 chiếc) và Huân chương Nakhimov (Hạng hai - 540 Huân chương).

       Thậm chí - chỉ có 19 Huân chương Chiến thắng được trao tặng - Huân chương được lập theo Sắc lệnh của Đoàn chủ tịch Liên Xô tối cao Liên Xô vào ngày 8 tháng 11 năm 1943 - cùng ngày với Huân chương Quang vinh. Nguyên soái I.V.Stalin, G.K. Zhukov, A.V. Vasilevsky đã được trao giải thưởng này hai lần.

Tài liệu tham khảo:

- https://rg.ru/2020/07/03/skolko-geroev-naschitali-v-sssr-cherez-god-posle-pobedy.htm

- https://ulpravda.ru/rubrics/soc/zvezdy-pobedy-kogo-i-za-chto-nagrazhdali-ordenami

- https://xn--80abetlybeo6ie.xn--p1ai/

 

Thu Hà