02:09 PM 20/07/2021  |   Lượt xem: 292  | 

Hai văn bản này có ý nghĩa quan trọng nhằm động viên về tinh thần và vật chất, ghi nhận những công lao to lớn của các chiến sĩ và gia đình chiến sĩ trong cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc.

       “Để tỏ lòng biết ơn của Chính phủ và nhân dân đối với chiến sĩ và gia đình chiến sĩ”(1) ngày 16 tháng 12 năm 1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ban hành Sắc lệnh số 129-SL quy định về tặng “Bảng vàng danh dự” và Bảng gia đình vẻ vang” cho các gia đình chiến sĩ.

       Sắc lệnh gồm 7 điều, nội dung chính của Sắc lệnh quy định về điều kiện  được tặng hai Bảng. Theo quy định tại Điều 2, 3 của Sắc lệnh “Bảng vàng danh dự” sẽ trao cho gia đình có ba người con, cháu hoặc em còn ở chung...; “Bảng Gia đình vẻ vang” sẽ trao cho gia đình có một hay hai người con, cháu hoặc em còn ở chung thuộc các hạng dưới đây:

        - Hiện ở bộ đội chủ lực, hoặc đã hy sinh, hoặc được phép giải ngũ;       

       - Hiện ở bộ đội địa phương đã hơn hai năm, hoặc trước đã ở bộ đội địa phương đã hơn hai năm mà được phép giải ngũ;

       - Hiện đang ở, hoặc trước đã ở bộ đội địa phương, hoặc dân quân du kích mà đã lập công.

       Ngoài ra, Sắc lệnh cũng quy định về về thẩm quyền trao tặng hai Bảng vàng (Điều 4) “Bảng vàng danh dự” do Thủ tướng Chính phủ tặng; “Bảng gia đình vẻ vang” do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng tặng. Điều 5 của Sắc lệnh cũng nêu “Sắc lệnh này thay thế cho sắc lệnh số 88-SL ngày 20 tháng 9 năm 1947”(2) (Sắc lệnh về tặng thưởng cho những gia đình có 3 con trở lên tòng quân).

Sắc lệnh số 129-SL ngày 16/12/1952 của Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa về việc đặt ra “Bảng vàng danh dự” và “Bảng gia đình vẻ vang".
Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Quốc hội, Mục lục số 01, hồ sơ số 353, tờ số 02 - 03

 

Quyết định số 10.210 ngày 21/2/1956 của Chính phủ về việc tặng “Bảng gia đình vẻ vang” cho chị Nguyễn Thị Trạc có chồng là Nguyễn Hoành tòng quân.
Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Ủy ban Thống nhất Chính phủ, hồ sơ 43096, tờ 82
 

       Tiếp đó, để cụ thể hóa Sắc lệnh số 129-SL, ngày 16 tháng 12 năm 1952, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành Thông tư số 222-TTg về việc tặng “Bảng vàng danh dự” và “Bảng gia đình vẻ vang”. Nội dung Thông tư quy định chi tiết về điều kiện để được tặng thưởng Bảng vàng; thủ tục tặng thưởng và trao tặng; quyền lợi của người chủ gia đình được tặng thưởng; thu hồi “Bảng vàng danh dự” và “Bảng gia đình vẻ vang”. Cụ thể các điều như sau:

       Thứ nhất, quy định về điều kiện để được tặng thưởng

       Ngoài những điều kiện đã nêu tại Điều 1 của Sắc lệnh 129-SL, Thông tư 222-TTg có giải thích thêm về một số khái niệm như:

       - Con, em và cháu nói trong sắc lệnh: là con đẻ, con dâu, con nuôi, em giai, em gái ruột, em dâu hoặc em nuôi, cháu nội, cháu ngoại...;

       - Bộ đội được giải ngũ: là những người được để ra ngoài biên chế quân đội và thiếu sức khỏe, bị thương, hoặc vì một lý do chính đáng nào khác, không kể những người cho giải ngũ vì hạnh kiểm xấu, bị thi hành kỷ luật...

       - Người đã lập công là những người đã được Chính phủ hoặc Bộ Quốc phòng Tổng Tư lệnh khen thưởng, hoặc đã được đơn vị tuyên dương.

       Đặc biệt, Thông tư còn nhấn mạnh đối với những gia đình tuy có người tòng quân, nhưng lại có người trong gia đình (cha, mẹ, con cháu...) làm ngụy quân, ngụy quyền, do thám cho địch thì phải tùy từng trường hợp mà xét có nên tặng thưởng hay không. Khi xét tặng phải căn cứ vào thái độ của gia đình đối với người đi theo địch “Nếu thái độ ấy là một lòng trung thành với Chính phủ, với kháng chiến, hết sức kêu gọi giác ngộ người đã đi theo địch trở về với tổ quốc,…thì vẫn được tặng thưởng”.

          Thứ hai, quy định về thủ tục tặng thưởng Bảng và trao tặng

       - Thủ tục giấy tờ khi gửi đơn xin cấp “Bảng vàng danh dự” hay “Bảng gia đình vẻ vang” gồm: kèm theo đơn là các bản sao giấy tờ chứng minh hoặc trình các giấy tờ cần thiết để Uỷ ban Kháng chiến hành chính xã chứng nhận vào đơn, với những người bị mất giấy tờ thì có thể làm tờ khai danh dự có người có đảm bảo làm chứng và Uỷ ban Kháng chiến hành chính xác chứng nhận;

       - Quy định về danh sách những người được ghi tên trên bảng vàng gồm: Những người chủ gia đình, người đã tòng quân, hoặc dân quân du kích đã lập công; nếu người chủ gia đình đã chết thì ghi tên người thay thế người chết, hoặc ghi tên người đã chết vào Bảng rồi trao cho người thay thế; trường hợp gia đình được tặng “Bảng vàng danh dự” mà còn người tòng quân đã lập gia đình và ở riêng, thì gia đình riêng người tòng quân vẫn được tặng “Bảng gia đình vẻ vang”...;

       - Quy định về tổ chức giúp Chính phủ cấp hai Bảng nêu trên “Uỷ ban Kháng chiến Hành chính Nam bộ và Miền Nam Trung bộ được ủy nhiệm của Chính phủ để cấp “Bảng vàng danh dự” và “Bảng gia đình vẻ vang”(3). Việc xét thưởng phải đảm bảo yêu cầu nhanh chóng nhằm động viên kịp thời các quân nhân và gia đình của họ. Bộ Quốc phòng là cơ quan phụ trách theo dõi việc tặng thưởng cả hai “Bảng vàng danh dự” và “Bảng gia đình vẻ vang”.

        Thứ ba, quy định về quyền lợi của người chủ gia đình được tặng thưởng

        Trong những buổi lễ quan trọng, người chủ gia đình được tặng sẽ được ưu tiên ngồi ghế danh dự, được miễn đi dân công.

       Thứ tư, quy định về thu hồi “Bảng vàng danh dự” và “Bảng gia đình vẻ vang”

        Đối tượng bị thu hồi là “Gia đình nào có người đào ngũ hoặc có người bị khai trừ khỏi quân đội thì có thể bị thu hồi”(4). Thông tư cũng nêu rõ về thẩm quyền thu hồi hai Bảng này, “Bảng vàng danh dự” do Thủ tướng Chính phủ quyết định, “Bảng gia đình vẻ vang” do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định. Mục đích của việc thu hồi hai Bảng nhằm động viên quân nhân quyết tâm giữ vững được danh dự cho bản thân và gia đình, giữ đúng tính chất danh dự và vẻ vang của các gia đình có người tòng quân.

  Thông tư số 222- TTg ngày 16/12/1952 của Thủ tướng Chính phủ về việc tặng “Bảng vàng danh dự’ và “Bảng gia đình vẻ vang”.
Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Quốc hội, Mục lục số 01, hồ sơ số 353, tờ số 05 – 08       

       Việc ban hành hai văn bản nói trên có ý nghĩa quan trọng nhằm động viên về tinh thần và vật chất, ghi nhận những công lao to lớn của các chiến sĩ và gia đình chiến sĩ trong cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc; Là động lực thúc đẩy lòng yêu nước của hàng triệu quân nhân lên đường chiến đấu sẵn sàng hy sinh vì độc lập dân tộc; Là cơ sở để nhà nước ta ban hành nhiều chính sách hỗ trợ người có công với cách mạng, thân nhân của người có công với cách mạng trong những giai đoạn sau này./.

          Chú thích và tài liệu tham khảo:

          1. Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Quốc hội, mục lục số 01, hồ sơ số 353, tờ số 02;
          2. Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Quốc hội, mục lục số 01, hồ sơ số 353, tờ số 03;      
          3. Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Quốc hội, Mục lục số 01, hồ sơ số 353, tờ số 08;
          4. Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Quốc hội, Mục lục số 01, hồ sơ số 353, tờ số 07.

Nguyễn Thị Hương (Trung tâm Lưu trữ quốc gia III)