10:26 AM 07/04/2021  |   Lượt xem: 352  | 

Các tài liệu lưu trữ về quá trình chuẩn bị cho Chuyến du hành vũ trụ đang được lưu giữ, bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III.

      Chuyến du hành vũ trụ lịch sử năm 1980 đưa nhà du hành vũ trụ Phạm Tuân bay vào không gian xuất phát từ việc gia nhập tổ chức hợp tác nghiên cứu vũ trụ Interkosmos của Viện Khoa học học Việt Nam, đặc biệt là quá trình hợp tác nghiên cứu vũ trụ giữa 2 nước Việt Nam và Liên Xô.

      Ngày 23/10/1978, Viện Khoa học Việt Nam đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép tham gia chương trình nghiên cứu vũ trụ Interkosmos. Theo đó, ngày 01/11/1978, Thủ tướng đã đồng ý cho Viện Khoa học Việt Nam tham gia làm hội viên chính thức của Tổ chức hợp tác nghiên cứu vũ trụ Interkosmos của Viện Hàn lâm khoa học các nước Xã hội chủ nghĩa.

      Viện Khoa học Việt Nam sau đó đã nghiên cứu, thảo luận cùng các tổ chức và chuyên gia Liên Xô trong việc cử các phi công Việt Nam sang Liên Xô tham gia đợt tuyển chọn phi công vũ trụ tại Trung tâm Huấn luyện Gagarin. Viện Khoa học Việt Nam và Bộ Tư lệnh không quân đã tuyển chọn kỹ lưỡng từ hàng trăm phi công loại A có đủ các điều kiện, tiêu chuẩn về: Trình độ văn hóa, tư cách đạo đức, thông thạo Nga văn, sức khỏe và đã cử 04 phi công Việt Nam sang Liên Xô tham gia tuyển chọn.

      Sau hơn một năm học tập, huấn luyện, Thiếu tá Phạm Tuân và Đại úy Bùi Thanh Liêm là 2 phi công Việt Nam đã trúng tuyển và được cử đi đào tạo, huấn luyện tại Trung tâm Huấn luyện Gagarin, để chuẩn bị cho chuyến du hành vũ trụ lịch sử vào năm 1980.

Công văn số 1433-VKH/TTKC ngày 23/10/1978 của Viện Khoa học Việt Nam về việc đề nghị tham gia chương trình hợp tác nghiên cứu vũ trụ Interkosmos.

Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, phông Phủ Thủ tướng, Mục lục 3, hồ sơ 10546, tờ 20-21.

Công văn số 4525 Vp10 ngày 01/11/1978 của Phủ Thủ tướng nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về việc đồng ý cho Viện Khoa học Việt Nam tham gia làm hội viên chính thức

của Tổ chức hợp tác nghiên cứu vũ trụ Interkosmos của Viện Hàn lâm Khoa học các nước Xã hội chủ nghĩa.

Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, phông Phủ Thủ tướng, Mục lục 3, hồ sơ 10546, tờ 18.

 

Công văn số 1617 Vp10 ngày 14/4/1979 của Phủ Thủ tướng nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về việc đồng ý cử 2 phi công đi đào tạo tại

Trung tâm Huấn luyện Gagarin là đồng chí Phạm Tuân và Bùi Thanh Liêm được mang theo gia đình sang Liên Xô.

Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, phông Phủ Thủ tướng, Mục lục 3, hồ sơ 13822, tờ 19.

 

Ngày 21/4/1979, Thiếu tá Phạm Tuân và Đại úy không quân Bùi Thanh Liêm chụp ảnh lưu niệm với gia đình trước khi lên đường sang Liên Xô để học tập.

Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam, 796005.

Công văn số 1799-VKH-KG ngày 05/12/1979 của Viện Khoa học Việt Nam về những công tác cần thiết để chuẩn bị cho chuyến bay của người Việt Nam đầu tiên vào vũ trụ.

Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, phông Phủ Thủ tướng, Mục lục 3, hồ sơ 13822.

 

      Dựa vào thông tin của các tài liệu lưu trữ cho biết, quá trình luyện tập của các phi công Việt Nam tại Trung tâm huấn luyện các nhà du hành vũ trụ là quá trình học tập nghiêm túc, bài bản, khắt khe. Việc luyện tập để bay vào vũ trụ không những đòi hỏi nhiều yếu tố khác nhau, về kiến thức, kỹ năng, kỹ thuật, về sức khỏe, tinh thần, lòng quyết tâm, sự dũng cảm và đức tính bền bỉ mà còn đòi hỏi tính thông minh sáng tạo, nắm vững khoa học kỹ thuật hiện đại. Các phi công Việt Nam thực sự đã nỗ lực luyện tập để chịu đựng được những điều kiện khắc nghiệt của một chuyến bay vũ trụ, trong môi trường, áp suất không trọng lượng, đảm bảo phải trải qua 3 giai đoạn: Giai đoạn bắt đầu phóng cho đến khi vào quỹ đạo, giai đoạn bay trên quỹ đạo vòng quanh Trái đất và giai đoạn từ quỹ đạo trở về mặt đất. Sau một năm huấn luyện, phi công Phạm Tuân đã vinh dự được bay lên vũ trụ cùng với đồng chí V.V. Gorbatko trên con tàu “Liên hợp - 37” từ sân bay vũ trụ quốc tế Baiconur.

 

Các phi công vũ trụ Việt Nam - Liên Xô trong giờ học tập lý thuyết về bản đồ sao tại Trung tâm Huấn luyện vũ trụ ở Liên Xô, tháng 7/1980.

Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam, AF-3641.

 

 

Các nhà du hành vũ trụ V.V. Gorbatko và Phạm Tuân, thành viên phi hành đoàn quốc tế tàu vũ trụ “Liên hợp - 37” thực hành các yếu tố sơ tán bằng trực thăng, năm 1980.

Nguồn: Lưu trữ Liên bang Nga, số lưu trữ 1 - 703.

 

Huấn luyện trước chuyến bay của phi hành đoàn Liên Xô - Việt Nam trên tàu vũ trụ “Liên hợp - 37”, năm 1980. Trong ảnh: Phạm Tuân với thiết bị tín hiệu khi tập luyện trên biển.

Nguồn: Lưu trữ Liên Bang Nga, số lưu trữ 1 - 3556.

      Trước khi bay lên vũ trụ Nhà du hành vũ trụ được mang theo một số kỷ vật  theo quy định. Theo Danh sách những vật kỷ niệm định mang theo con tàu lên vũ trụ của Vụ Tuyên truyền quốc tế, Ban Tuyên huấn Trung ương ngày 09/6/1980 thì có 14 vật kỷ niệm sẽ được mang lên con tàu vũ trụ đó là:

      “1/ 4 Quốc kỳ cỡ 1,20 x 0,80m bằng lụa ni long, để tặng Trung tâm huấn luyện vũ trụ và Viện bảo tàng của ta.

      2/ 30 Quốc kỳ cỡ 0,24 x 0,16m bằng lụa ni long cũng để đưa vào Bảo tàng và làm tặng phẩm.

      3/ 4 Quốc huy bằng vàng, đường kính 20mm, bề dày 2mm mỗi chiếc nặng khoảng 12 gam, để tặng đồng chí Brê – giơ – nép, đồng chí Lê Duẩn, một Viện bảo tàng của bạn, một Viện bảo tàng của ta.

      4/ Phim chụp chân dung Bác Hồ sẽ nhờ bạn in thành ảnh.

      5/ Phim chụp chân dung anh Ba sẽ nhờ bạn in thành ảnh.

      6/ Giấy chứng nhận chuyến bay theo mẫu chung bạn sẽ in thành 5 bản, có chữ ký của cả phi công bạn và phi công ta, để gửi Hội hàng không quốc tế, Hội vụ trụ Liên xô, Trung tâm huấn luyện phi công vũ trụ, Trung tâm điều khiển chuyến bay và một đem về Việt Nam.

      7/ 2 huy hiệu Hồ chủ tịch bằng vàng, kích thước như Quốc huy để đưa vào Bảo tàng Hồ Chí Minh và tặng Bảo tàng bạn.

      8/ Của đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh : 1 cờ Đoàn và 1 cờ đội cỡ to, 3 cờ Đoàn và 3 cờ Đội cơ nhỏ, 3 khăn quàng thiếu nhi, bằng tơ lụa ni lông, 3 bộ huy chương và huy hiệu (huy chương “vì thế hệ trẻ”, huy chương “Tuổi trẻ anh hùng bảo vệ tổ quốc”, huy hiệu Trần Quốc Toàn, huy hiệu “Trẻ sáng tạo”, huy hiệu “Thanh niên xung  kích”, huy hiệu “Chiến sỹ ánh sáng văn hóa”, huy hiệu Đoàn, huy hiệu Đội).

      9/ Của Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam: 1 cờ Hội cỡ to, 2 cờ Hội cỡ nhỏ, 2 huy hiệu Hội và 2 huy hiệu Ba đảm đang.

      10/ Của Tổng công đoàn Việt Nam: 1 huy hiệu Tổng công đoàn dát vàng và 2 cờ cỡ nhỏ.

      11/ Của Quân đội: Quân kỳ (2 chiếc cỡ 18cm x 0,30cm). 2 quân hiệu, 2 huy hiệu chiến sĩ Điện Biên và 2 huy hiệu Chiến dịch Hồ Chí  Minh.

      12/ 2 văn kiện lịch sử (tuyên ngôn độc lập, Di chúc của Hồ chủ tịch) in trên giấy dó khô nhỏ.

      13/ Một gói đất lịch sử (lấy ở Quảng trường Ba Đình)

      14/ Tem, phong bì, dấu bưu điện: 1 bộ tem 4 chiếc, 4 mẫu phong bì, con dấu ./. [1]”

      Các kỷ vật này tuy nhỏ bé mà thiêng liêng đó là những biểu tượng thiêng liêng của dân tộc ta, biểu trưng của một số tổ chức chính trị - xã hội gắn với truyền thống lịch sử, văn hoá của dân tộc Việt Nam.

Báo cáo tháng 6/1980 của Vụ Tuyên truyền Quốc tế - Ban Tuyên huấn Trung ương Việt Nam về công tác chuẩn bị tuyên truyền cho chuyến bay vũ trụ phối hợp với Liên Xô,

kèm theo Danh sách những vật kỷ niệm định mang theo con tàu lên vũ trụ.

Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, phông Phủ Thủ tướng, Mục lục 3, hồ sơ 13837, tờ 02-06.

 

Chân dung chạm nổi hình Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng vàng, bản Tuyên ngôn Độc lập của nước Việt Nam và bản Di chúc của Chủ tịch

Hồ Chí Minh được mang theo trong chuyến bay, năm 1980.

Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam, AF-4192

 
Một số vật kỷ niệm theo các nhà du hành vũ trụ trong chuyến bay: Quốc kỳ, cờ Quyết thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam, cờ Đoàn Thanh niên, Cờ Hội Liên hiệp Phụ nữ, Cờ Tổng Công đoàn, Huy chương, huy hiệu của quân đội và của các đoàn thể.

Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam, AF-4164

Cờ Quyết thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam cùng quân hiệu và huy hiệu chiến sĩ Điện Biên Phủ do con tàu vũ trụ “Liên hợp - 37” mang vào vũ trụ, năm 1980.

Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam, AF-4167.

Quốc huy nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được các nhà du hành vũ trụ Việt Nam mang theo chuyến bay của con tàu vũ trụ “Liên hợp - 37”.

Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam, AF-4191.

Chú thích và tài liệu tham khảo:

            1. Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, phông Phủ Thủ tướng, mục lục 1, hồ sơ 13837, tờ 05-06.

            2. Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, sách Chuyến du hành vũ trụ lịch sử, Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông, 2020.

Trần Thị Hoàn (Trung tâm Lưu trữ quốc gia III)