11:00 AM 10/06/2021  |   Lượt xem: 314  | 

Lấy tinh thần yêu nước làm gốc để phát động, tổ chức, xây dựng phong trào thi đua cho cả một dân tộc nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp giải quyết những khó khăn trước mắt và lâu dài là một sáng tạo vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Cách đây 73 năm, ngày 11/6/1948, tại ATK Định Hoá, Thái Nguyên, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra “Lời kêu gọi thi đua ái quốc” để khơi dậy tinh thần thi đua ái quốc trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta, đưa phong trào thi đua yêu nước vào trong các ngành, các giới và trong từng lĩnh vực cụ thể của đời sống, biến phong trào thành sức mạnh tổng hợp cho cách mạng Việt Nam. Cũng từ đây, phong trào thi đua ái quốc do Người khởi xướng, phát động, tổ chức thực hiện đã gắn liền với mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam, trở thành động lực cho toàn dân tộc tiến lên phía trước, lập nên những kỳ tích của thế kỷ XX.

Biểu  tượng của lòng yêu nước

Cách mạng tháng Tám thành công, nước Việt Nam dân chủ Cộng hoà ra đời, nhà nước công nông do Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo phải đương đầu với muôn vàn khó khăn, thử thách. Chính quyền cách mạng non trẻ và nền độc lập vừa giành được luôn ở thế ngàn cân treo sợi tóc. Thù trong rắp tâm phá hoại, giặc ngoài lăm le xâm lược. Tình hình kinh tế, xã hội, văn hóa trong nước luôn trong tình trạng khó khăn nghiêm trọng mọi bề.

Ngay sau đó, tiếng súng quân xâm lược lại nổ ra trên đất nước Việt Nam, cuộc kháng chiến trường kỳ lại bắt đầu. Nhiệm vụ cấp bách của cả dân tộc cùng lúc phải chống cả 3 thứ giặc: giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm. Việc huy động sức mạnh để sao cho “Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững nền độc lập ấy” (1) là nhiệm vụ sống còn. Nhằm huy động tinh thần ái quốc tạo nên sức mạnh toàn dân, theo đề xuất của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 27/3/1948, Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị về việc đẩy mạnh phong trào thi đua ái quốc để động viên mọi lực lượng phục vụ công cuộc kháng chiến và kiến quốc. Chỉ thị vạch rõ: “Mục đích thi đua ái quốc là làm sao cho kháng chiến mau thắng lợi, kiến quốc mau thành công”.

Ngay sau đó, ngày 11/6/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết Lời kêu gọi thi đua ái quốc đăng trên báo Cứu quốc, chi nhánh số 6, số 968, ngày 24/6/1948.

 

Bản thảo Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1)

 

Trong lời kêu gọi, Người nhấn mạnh:

“Vì vậy bổn phận của người dân Việt Nam, bất kỳ sĩ, nông, công, thương, binh; bất kỳ làm việc gì, đều cần phải thi đua nhau:

Làm cho mau,
Làm cho tốt,
Làm cho nhiều.”

Để:

“Dân tộc độc lập,
Dân quyền tự do,
Dân sinh hạnh phúc”

Từ lâu, một trong những nhận định đã trở thành chân lý khi nói về phẩm chất của con người Việt Nam, là biểu tượng của dân tộc Việt Nam: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhận chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước" (2). Và từ năm 1948, tinh thần yêu nước ấy lại trở thành đồng nhất với hành động yêu nước: “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua”.

Bằng cách nói ngắn gọn như một khẩu lệnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gắn lòng yêu nước có tính truyền thống của dân tộc với hoạt động thi đua, biến thi đua không chỉ là một hoạt động phấn đấu của từng cá nhân, tổ chức mà là một hoạt động mang tính đạo đức, phẩm cách của những người lao động chân chính, những người yêu nước.

Theo Hồ Chủ Tịch, lòng yêu nước không phải là một khái niệm trừu tượng, khó hiểu mà có thể dễ dàng nhận biết bằng những việc làm cụ thể, những công việc hàng ngày của mỗi người. Trong lời kêu gọi Thi đua ái quốc, Người nhấn mạnh: “mục đích của thi đua yêu nước là làm sao cho kháng chiến mau thắng lợi, kiến quốc chóng thành công”. Đây là hai mục tiêu lớn có tính quyết định đến vận mệnh quốc gia lúc bấy giờ. Vì vậy, để thi đua thành hành động yêu nước thiết thực:  

“…Các cụ phụ lão thi đua đốc thúc con cháu hăng hái tham gia mọi công việc;

Các cháu nhi đồng thi đua học hành và giúp việc người lớn;

Đồng bào công thương thi đua mở mang doanh nghiệp;

Đồng bào công nông thi đua sản xuất;

Đồng bào trí thức và chuyên môn thi đua sáng tác và phát minh;

Nhân viên Chính phủ thi đua tận tụy làm việc, phụng sự nhân dân;

Bộ đội và dân quân thi đua giết cho nhiều giặc, đoạt cho nhiều súng;”

Lấy tinh thần yêu nước làm gốc để phát động, tổ chức, xây dựng phong trào thi đua cho cả một dân tộc nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp giải quyết những khó khăn trước mắt và lâu dài là một sáng tạo vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người đã từng khẳng định quan điểm có tính nguyên tắc: "Thi đua phải lấy tinh thần yêu nước làm gốc" (3).

Khi khẳng định lòng yêu nước là một truyền thống của dân tộc và gắn truyền thống ấy với hoạt động thi đua kháng chiến, kiến quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định tầm cao nhân cách, chiều sâu văn hóa của mỗi công dân đối với Tổ quốc. Đồng thời Người cũng đã chỉ ra đó là sức mạnh tiềm tàng, nội sinh thường trực trong lòng dân tộc; là nguồn lực không bao giờ cạn trong suốt chiều dài lịch sử của đất nước. Đây còn là đặc trưng tiêu biểu về nhân cách của con người Việt Nam mới, là một trong những động lực quan trọng nhất góp phần gắn kết cộng đồng, giữ vững độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, giữ vững ổn định chính trị - xã hội và thúc đẩy đất nước phát triển.

Ngay trong Lời kêu gọi thi đua ái quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Bổn phận của người Việt Nam, bất kỳ sĩ, nông, công, thương, binh, bất kỳ làm việc gì đều cần phải thi đua… Mỗi người dân Việt Nam, bất kỳ già trẻ, trai gái, bất kỳ giàu nghèo, lớn nhỏ, đều cần phải trở nên một chiến sĩ đấu tranh trên mặt quân sự, kinh tế, chính trị, văn hóa. Đó chính là những biểu hiện rõ nhất về phẩm cách của con người Việt Nam để bảo vệ tự do, độc lập dân tộc vừa giành được.

Lời kêu gọi thi đua ái quốc với 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ

Nhằm đưa phong trào thi đua phát triển sâu rộng và trở thành một trong những hoạt động của chính quyền các cấp, của mỗi viên chức chính phủ, một bộ máy tổ chức thi đua hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu của cách mạng được thành lập. Ngày 01/06/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký các Sắc lệnh số: 195/SL thành lập Ban Vận động thi đua ái quốc Trung ương và quy định thành phần của Ban Vận động thi đua ái quốc các cấp; sắc lệnh số: 196-SL quyết định nhân sự của Ban Vận động thi đua ái quốc Trung ương (4). 

 

Bài nói chuyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua và Cán bộ gương mẫu. Báo Nhân dân số 57, ra ngày 08/5/1952 (5)

 

Năm 1952, sau gần 4 năm phát động phong trào thi đua ái quốc Đại hội các chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc đã tổ chức. Có 07 anh hùng, 150 chiến sĩ thi đua tiêu biểu được tuyên dương, đại diện cho hàng triệu người với nhiều phong trào trên khắp ba miền Bắc – Trung – Nam được vinh danh. Đến năm 1958, tại Hội nghị tuyên dương anh hùng chiến sĩ thi đua lần thứ hai, đã có 95 anh hùng và 42.700 chiến sĩ thi đua tiêu biểu.

Qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, tư tưởng thi đua yêu nước do Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động từ năm 1948, được lan tỏa rộng khắp, với nhiều nội dung phong phú góp phần quan trọng đưa dân tộc thoát khỏi thế ngàn cân treo sợi tóc và làm nên những kỳ tích.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã phát động nhiều phong trào thi đua yêu nước: “Diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm”, “Bình dân học vụ”, “Hũ gạo kháng chiến”… với những khẩu hiệu nổi tiếng một thời: 

- “Ruộng rẫy là chiến trường, cuốc cày là vũ khí, nhà nông là chiến sỹ, hậu phương thi đua với tiền phương”;

- “Người người thi đua, ngành ngành thi đua, ta nhất định thắng, địch nhất định thua”;

Trong sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở Miền Bắc, đấu tranh giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước có những phong trào thi đua như: “Mỗi người làm việc bằng hai vì Miền Nam ruột thịt”, “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”, “Cờ Duyên Hải” trong công nghiệp, “Gió Đại Phong” trong nông nghiệp, “Cờ ba nhất” trong quân đội, “Trống Bắc Lý” trong giáo dục, “Thanh niên 3 sẵn sàng”, “Phụ nữ 3 đảm đang”, thiếu niên nhi đồng “Làm nghìn việc tốt”…

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, phong trào thi đua yêu nước càng phát triển mạnh mẽ và rộng khắp với những khẩu hiệu đã thành mệnh lệnh sống với mọi tầng lớp nhân dân:

- “Hậu phương thi đua với tiền tuyến”;

- “Nhằm thẳng quân thù mà bắn”;

- “Tay búa, tay súng”, “Chắc tay súng, vững tay cày”…

Ở miền Nam, phong trào thi đua “Bám đất giữ làng”,“Một tất không đi, một ly không dời”, “Tìm Mỹ mà đánh, tìm ngụy mà diệt”... đã làm nên những chiến công hiển hách góp phần đưa dân tộc đến ngày đại thắng 30/4/1975.

Chính từ phong trào thi đua do Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi xướng năm 1948 đã tạo nên sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc. Sức mạnh ấy giúp cho dân tộc vượt qua những thời điểm đầy gian nguy, bảo vệ được chính quyền cách mạng non trẻ, đẩy lùi  nạn đói, nạn dốt và làm nên một “Điện Biên Phủ” lừng lẫy năm châu. Cũng chính sức mạnh ấy đã đưa dân tộc Việt Nam đi đến thống nhất toàn vẹn với một mùa xuân đại thắng 1975.

Có thể khẳng định, ngay từ đầu, Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được đồng bào, cán bộ, chiến sĩ hưởng ứng. Những phong trào thi đua trên khắp đất nước Việt Nam trong 73 năm qua thực sự có sức lan tỏa rộng lớn, trở thành động lực và sức mạnh của toàn dân tộc, góp phần đưa hai cuộc kháng chiến đi đến thắng lợi, công cuộc kiến quốc thành công. Đúng như Hồ Chí Minh đã nhận định trong ngay phần cuối của Lời kêu gọi thi đua ái quốc: “Phong trào ái quốc sẽ ăn sâu, lan rộng khắp mọi mặt và mọi tầng lớp nhân dân và sẽ giúp dẹp tan mọi khó khăn và mọi âm mưu của địch đến thắng lợi cuối cùng.

------------------------------

Chú thích:

(1) TTLTQGIII, Phông PTT, HS số 130, tờ 01.

(2) "Báo cáo chính trị" của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đọc tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ hai của ĐLĐVN. Tháng 2/1951.

(3) Hồ Chí Minh toàn tập, NXB CTQG H. 2000, Tập 4, Tr. 503

(4) Tờ 39, 40. HS 07, ML 2, Phông PTG. TTLTQGIII

(5) HS số JV3. Phòng đọc Báo – Tạp chí. TVQG

MC