10:26 AM 18/06/2021  |   Lượt xem: 174  | 

Cùng với các nhà nhiếp ảnh Vũ Năng An, Võ An Ninh, Nguyễn Tiến Lợi - những người lính tiên phong của báo chí nước ta thời ấy - Nguyễn Bá Khoản đã chụp được rất nhiều ảnh quý về lịch sử cách mạng, về hoạt động của các lãnh tụ, về các cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ và chiến thắng của dân tộc. Những bức ảnh vào Nam ra Bắc như những phóng sự không lời mà giàu ý nghĩa, mang phong cách ảnh thời sự, là dấu ấn đậm nét của nghệ sĩ, nhà báo Nguyễn Bá Khoản.

Cố nghệ sĩ nhiếp ảnh, nhà báo Nguyễn Bá Khoản là một tên tuổi lớn của nền Báo chí cách mạng Việt Nam. Từ những năm trước Cách mạng tháng Tám, điều kiện hoạt động nhiếp ảnh còn gặp nhiều khó khăn, nhưng Nguyễn Bá Khoản đã là phóng viên ảnh của nhiều tờ báo: Tin tức, Thời thế, Thời báo. Ông đã ghi vào ống kính của mình nhiều sự kiện. Riêng về cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945, ông đã chụp hàng nghìn bức ảnh, phản ánh khí thế sục sôi giành chính quyền của quần chúng nhân dân, hình ảnh quảng trường Ba Đình, Thủ đô Hà Nội tràn ngập cờ hoa và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong ngày Quốc khánh.

Những ngày đầu Nam Bộ kháng chiến, ông là phóng viên nhiếp ảnh của báo Cứu quốc đi trên chuyến tàu đầu tiên với đoàn quân Nam tiến và ghi lại được nhiều hình ảnh của các địa phương khác nhau từ Tuy Hòa, Phú Yên qua Nha Trang, Khánh Hòa, đến Lái Thiêu, Thị Nghè, Bình Triệu, Sài Gòn... Tại những nơi này ông đã chụp được những khoảnh khắc cảm động, những hình ảnh hào hùng, chiến đấu anh dũng của quân và dân Sài Gòn - Gia Ðịnh.

Sau ba tháng lăn lộn ở chiến trường, có những phút giây đối mặt với hiểm nguy cận kề cái chết, ông trở về Hà Nội và ra mắt công chúng thủ đô hơn 500 bức ảnh vể Nam Bộ, về nhân dân miền Nam anh dũng và quang cảnh Sài Gòn - Chợ Lớn nói riêng. Ðó là một sự kiện lớn trong cuộc đời làm báo của Nguyễn Bá Khoản cũng là sự kiện đặc biệt trong lịch sử nhiếp ảnh cách mạng Việt Nam. Ra Hà Nội, tay súng, tay máy, hòa vào cuộc chiến đấu anh dũng vô song của Trung đoàn Thủ đô, ông có các bức ảnh: Các chiến sĩ quyết tử ở Liên khu I, Bộ đội dùng chai xăng krếp đánh xe tăng địch ở phố Cửa Ðông, Tổ chiến đấu ở chợ Ðồng Xuân, Chiến sĩ vượt chướng ngại vật ở phố Hàng Ðường, Hồ Tây rực sáng trong đêm tấn công trại lính, Công sự chiến đấu trên đê Nghi Tàm, Quảng Bá... Bộ ảnh của Nguyễn Bá Khoản chụp 100 ngày chiến đấu ngoan cường của quân dân Hà Nội trong đó nét nổi bật là hình ảnh các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô kiên cường dũng cảm là tư liệu vô giá của một giai đoạn lịch sử hào hùng của những người con Hà Nội, đặc biệt hình ảnh cuối cùng chụp rạng sáng ngày 18/2/1947, sau khi rút khỏi Hà Nội, các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô, từ bên kia sông Hồng đỏ nặng phù sa, nhìn về Thủ đô yêu dấu, vẫy chào tạm biệt, hẹn ngày chiến thắng trở về...

 Cùng với các nhà nhiếp ảnh Vũ Năng An, Võ An Ninh, Nguyễn Tiến Lợi - những người lính tiên phong của báo chí nước ta thời ấy - Nguyễn Bá Khoản đã chụp được rất nhiều ảnh quý về lịch sử cách mạng, về hoạt động của các lãnh tụ, về các cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ và chiến thắng của dân tộc. Những bức ảnh vào Nam ra Bắc như những phóng sự không lời mà giàu ý nghĩa, mang phong cách ảnh thời sự, là dấu ấn đậm nét của nghệ sĩ, nhà báo Nguyễn Bá Khoản.

Với những đóng góp to lớn trong nghệ thuật và sự nghiệp làm báo, ông đã được nhà nước tôn vinh và trao Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 1994.

Xin trân trọng giới thiệu một số ảnh chọn lọc trong hàng ngàn bức ảnh của ông đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III.

 

Nhân dân Hà Nội đón quân đồng minh vào giải giáp quân Nhật, phố Tràng Tiền, tháng 8/1945.

Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Bá Khoản, SLT78 - 484.

 

Đoàn Giải phóng quân ở Việt Bắc về duyệt binh ở quảng trường Nhà Hát Lớn Hà Nội, ngày 28/8/1945.

 Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Bá Khoản, SLT79-B20.

 

 

 

Một đơn vị Nam tiến tại ga Hàng Cỏ, Hà Nội trước khi lên đường vào Nam chi viện cho mặt trận Nam Bộ, ngày 1/10/1945.

 Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Bá Khoản, SLT79-B21.

.

Bộ đội chiến đấu ở ga Bình Triệu (phía Bắc Sài Gòn), tháng 10/1945.

Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Bá Khoản, SLT79-B22.

 

Các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô sau khi rút khỏi Hà Nội đứng trên bờ đê bên kia sông Hồng nhìn về Thủ đô, ngày 18 tháng 2 năm 1947.

Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Bá Khoản, SLT79-B23.

 

Diễn viên đoàn Văn công Quân đội biểu diễn tại nơi chiến đấu ở Hà Tây trong phong trào “tiếng hát át tiếng bom” năm 1972.

Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Bá Khoản, SLT1269.

 

Trao trả tù binh sau Hiệp định Paris: Đoàn tù binh phi công Mỹ chuẩn bị về nước trong đợt trao trả cuối cùng tại sân bay Gia Lâm 29/3/1973.

Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Bá Khoản, SLT1670.

 
 

 

Nguyễn Thị Ngọc Diệp (Trung tâm Lưu trữ quốc gia III)