Từ ngày 15/8 đến hết ngày 31/12/2012, Trung tâm Lưu trữ quốc gia I tổ chức triển lãm tài liệu lưu trữ với chủ đề “Ngự phê trên Châu bản triều Nguyễn 1802-1945”. Tài liệu triển lãm gồm rất nhiều phiên bản thuộc khối Châu bản triều Nguyễn, có niên đại từ thời vua Gia Long đến vua Bảo Đại (1802-1945). Triển lãm nhằm giới thiệu đến công chúng các hình thức ngự phê của Vua triều Nguyễn. Qua đó, phần nào cung cấp thêm những thông tin về tư tưởng chỉ đạo của nhà Vua trên văn bản cũng như cách thức phê duyệt trong chế độ văn thư triều Nguyễn.

      Châu bản triều Nguyễn là các tập tấu, phụng thượng dụ, chiếu, chỉ dụ, tư, trình, sớ, bẩm....Được đích thân các vị vua triều Nguyễn ngự lãm hoặc ngự phê bằng mực màu son. Thông qua đó, nhà Vua Ngự phê, truyền đạt ý chỉ hoặc giải quyết các vấn đề chính trị, quân sự, ngoại giao, kinh tế, văn hóa, xã hội... dưới thời nhà Nguyễn. Việc ngự phê của các Vua triều Nguyễn là một trong những đặc điểm độc đáo của Châu bản. Ngự phê thường có các hình thức: Châu điểm là một nét son được chấm lên đầu văn bản sau khi được nhà Vua xem duyệt và chuẩn tấu; Châu phê là một đoạn, một câu hay một vài chữ do đích thân nhà Vua viết, có thể ở đầu, ở cuối hoặc chen vào giữa các dòng văn bản thể hiện sự phê duyệt, cho ý kiến chỉ đạo; Châu khuyên là những vòng son được nhà Vua khuyên lên điều khoản, tên người hoặc vấn đề được nhà Vua chấp thuận; Châu mạt là những nét son được Vua phết lên tên người hoặc vấn đề nào đó. Khi nhà Vua dùng châu mạt, thì tùy từng trường hợp có thể là được chấp thuận, mà cũng có thể là không chấp thuận; Châu sổ là những nét son được gạch sổ trực tiếp lên những chỗ cần sửa chữa hoặc không được chấp thuận; Châu cải là chữ do đích thân Vua viết lại bên cạnh những chữ đã gạch, tỏ ý sửa chữa.

       Tài liệu trưng bày tại Triển lãm này được chia làm 10 phần, đó là ngự phê của các Vua: Gia Long, Minh Mệnh, Thiệu Trị, Tự Đức, Kiến Phúc, Đồng Khánh, Thành Thái, Duy Tân, Khải Định, Bảo Đại.

       Trân trọng giới thiệu.