Ngày 21-7-1954, Hiệp định Genève về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam được ký kết, đất nước Việt Nam tạm thời bị chia cắt làm hai miền Nam – Bắc. Âm mưu áp đặt chủ nghĩa thực dân mới ở miền Nam Việt Nam, Hoa Kỳ đưa Ngô Đình Diệm về Sài Gòn làm Thủ tướng Quốc gia Việt Nam (sau là chính quyền Việt Nam cộng hòa). Thực hiện mưu đồ của chủ nghĩa thực dân mới, trong 21 năm (1954-1975), chính quyền Sài Gòn tập trung mọi nỗ lực nhằm tiêu diệt cách mạng miền Nam Việt Nam.

        Trong quá trình ấy, hàng trăm ngàn cán bộ, chiến sĩ và quần chúng cách mạng đã bị địch bắt, giam giữ và đày ải trong hệ thống nhà tù trải dài khắp các địa phương từ nam Vĩ tuyến 17 trở vào. Trong các nhà tù, chính quyền Sài Gòn đã áp dụng các biện pháp đày ải, tra tấn dã man, biến nơi đây thành những địa ngục trần gian hòng khuất phục ý trí của cán bộ, chiến sĩ và quần chúng cách mạng. Nhưng với tinh thần bất khuất, cán bộ, chiến sĩ và quần chúng cách mạng đã biến nhà tù đế quốc thành những “trường học cách mạng”, nơi đào tạo biết bao thế hệ cán bộ, chiến sĩ kiên trung cho Tổ quốc.

        Nhân kỷ niệm 62 năm ngày ký kết Hiệp định Genève (21-7-1954 – 21-7-2016) về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam, Trung tâm Lưu trữ quốc gia II tổ chức trưng bày chuyên đề “Hệ thống nhà tù Mỹ - ngụy tại miền Nam Việt Nam (1954-1975)”. Với 168 phiên bản tài liệu lưu trữ thuộc các phông chủ yếu như phông Phủ Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa, Phủ Tổng thống Đệ nhất Cộng hòa, Phủ Tổng thống  Đệ nhị Cộng hòa là các tài liệu gốc, đóng dấu “mật”, “tuyệt mật” của chính quyền Sài Gòn đang được bảo quản tại Trung tâm II cùng với một số hình ảnh sưu tầm tại Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh đã cho thấy rõ tính chất phá hoại Hiệp định, phá hoại hòa bình của Hoa Kỳ và chính quyền Sài Gòn; đồng thời, tuyên truyền về tinh thần bất khuất, lòng yêu nước nồng nàn của các lớp cha anh đi trước cho các thế hệ trẻ mai sau.

        Bố cục trưng bày gồm 4 phần:

      Phần I: Tổng quan hệ thống nhà tù Mỹ - ngụy tại miền Nam Việt Nam

      Phần II: Tổ chức quản lý trong các nhà tù ở miền Nam Việt Nam

      Phần III: Tội ác của Mỹ - ngụy tại các nhà tù

      Phần IV: Cuộc đấu tranh chống chế độ lao tù

      Bên cạnh các tài liệu gốc được trưng bày theo chủ đề, Đợt triển lãm này, Trung tâm Lưu trữ quốc gia II còn trưng bày một số ấn phẩm viết về các nhà tù có sử dụng tài liệu lưu trữ hiện đang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia II.